Қазақстандық азамат АҚШ-та жүк көлігі жүргізушілерін жалдайтын AI қызметін іске қосып, 500 мың доллар алды

Басты бет / Орталық Еуразиядан 100 стартап оқиғасы Ерсұлтан Джусакинов Call2Action.ai қызметін 5 жыл бұрын құрған болатын. Осы уақыт ішінде өнім көп нәрсені өзгерте алды: техникалық қолдау көмекшісінен ол АҚШ-та жүк көлігі жүргізушілерін іздеу платформасына айналды. Digital Business, Astana Hub-пен бірлескен «Орталық Еуразияның 100 стартап тарихы» жобасы үшін Ерсұлтанмен АҚШ-тағы көлік компаниялары неліктен жүргізушілерді айлап іздейтіні, AI бастапқы сұхбаттарды қалай жүргізетіні және стартап небәрі 72 сағатта бос орындарды толтыруға қалай көмектесетіні туралы әңгімеледі. Бұл мәтінді қазақ тілінде оқыңыз Бұл мәтінді ағылшын тілінде оқыңыз - Сіздің мансабыңыз қалай басталды? — Мен Алматыданмын. Мектептен кейін мен Қазақ-Америка университетінің (ҚАУ) колледжіне түстім, содан кейін Алматы энергетика және байланыс университетінің (АЭУ) Радиоэлектроника және байланыс факультетіне оқуға түстім. Англияда да оқыған. Қазақстанға оралған соң бағымды кәсіпкерлікте сынай бастадым. Мен әртүрлі тауашалардағы бизнеспен айналыстым, көптеген қателіктер болды және ақша жоғалтты. Соңғы 8 жылда ол IT және электронды коммерциямен байланысты: ол базарларда тауарлар сатты, веб-сайттарды әзірлеу компанияларын, маркетинг және SEO агенттігін басқарды. Жобалардың бірі болар еді

l Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және бірнеше Еуропа елдерінде спорттық тамақтану, витаминдер, тұрмыстық және автокөлік өнімдерін сататын интернет-дүкен. Бұл бизнесте үлкен сату және қолдау бөлімдері болды - барлығы шамамен 50 адам. Кадрлардың тұрақсыздығы жоғары болып қала берді: біреу шамамен алты ай сайын кетеді. Бұл өнеркәсіптің осы түріне ортақ статистика. Көптеген қызметкерлер оқумен жұмысты ұштастыруға тырысқан және бастапқыда бізбен ұзақ болмайтынын түсінген студенттер. Бір күні мен стратегиядан оралу және жұмысқа қабылдау үшін операция бөлмесіне жоспарлаудан шаршадым. 2021 жылға қарай штатта бірнеше бағдарламашы болды, біз тізе бүгіп, операциялық мәселелер мен жұмысқа қабылдаудың шешімін жаздық. Бұл AI роботы болды: ол сату және тұтынушыларды қолдау операторын ішінара ауыстырды. Тапсырыс бергеннен кейін жүйе клиентпен байланысып, мәліметтерді нақтылады: қала, жеткізу уақыты, тауардың саны, құны. Сондай-ақ қызмет әлеуетті үміткерлерді шақырып, олардың жұмыс тәжірибесі, орналасқан жері және басқа да мәліметтері туралы ақпаратты нақтылады. Келесі жарты жылда бізге 50 адамның орнына 30 адам керек екені белгілі болды. Біз кездейсоқ дерлік бөлек пакет ретінде жинақталатын бағдарламалық жасақтаманы жасадық.

өнім. Call2Action.ai осылай дүниеге келді. — Қазір жоба қатты өзгерді: ол АҚШ-та жүк көлігі жүргізушілерін табуға көмектеседі. Трансформация қалай болды? — Call2Action.ai бастапқы түрінде Қазақстанда сатылған. Өнімді Қазақтелеком, Қазпошта, OLX, гүл сататын дүкендер, стоматологтар және тауар жеткізуші компаниялар сатып алды. Қызмет тұтынушыларға автоматты түрде қоңырау шалып, тапсырыс мәліметтерін нақтылады. Бірақ біз түсіндік: Қазақстанда нарық шағын, ал транзакция циклі өте ұзақ – ірі клиентпен келісімге қол қоюға бір жылға жуық уақыт кетуі мүмкін. Call2Action.ai басқа нарықтарға кеңейтілуі мүмкін сияқты көрінді. Біз MENA аймағын сынап көрдік: біз Антлерден жеделдету бағдарламасының бірінші когортына қосылдық, мен Эр-Риядта 3 ай тұрдым. Ол жерде бюрократия көп, стартаптың экожүйесі біз үйренгеннен басқаша. Аяқ таба алмады. Қазақстанға оралған соң, 2024 жылы біз Astana Hub және Silkroad Innovation Hub-тан AlchemistX & Silicon Valley Residence-ке бардық. Бағдарлама АҚШ-қа кіруге көмектеседі. Бұл бетбұрыс болды: мен АҚШ-қа турист ретінде 4 рет бардым және нарықтың үлкен және өте маргиналды екенін, ондағы адамдар төлеуге қабілетті және төлеуге дайын екенін түсіндім, бірақ күрделілігі де жоғары болды. Біз не ұсына алатынымызды зерттей бастадық. Менің бірнеше достарым болды

жүк тасымалы саласы және олармен қарым-қатынас жасай отырып, біз Call2Action.ai үшін жаңа тауашаны анықтай алдық - драйверлерді табуға көмектесу. — Сырттай қарағанда, «ауырсыну» түсініксіз. Жүк көлігінің жүргізушісін табуда қандай қиындық бар? — Жаһандан бастайық. Американың көлік нарығы 9 миллион адамды (олардың 3,5 миллионы жүргізушілер) және 580 мың компанияны қамтитын триллион доллардан сәл ғана асты. Жүктің 75 пайызы жүк көлігімен, ал қалған 25 пайызы пойыз бен ұшақпен бірге жеткізіледі. Жүк көлігі жүргізушілерінің айналымы жыл сайын 80-100% құрайды. Яғни, көпшілігі жұмыс орындарын шамамен 12 ай сайын ауыстырады. Драйверді LinkedIn немесе HeadHunter баламасы таба алмайсыз. Он адамның екеуінде түйіндеме болса жақсы. Питтинг кезінде біз «табу қиын, жоғалту оңай» деп қалжыңдаймыз - бұл жүк көлігі жүргізушілері туралы. Жұмысқа қабылдаудың негізгі жолы - танысу және ұсыныстар. Жалпы сценарий: эмигрант 10-15 жыл бұрын АҚШ-қа келіп, жүргізуші болып жұмыс істеп, ақша жинап, бірнеше жүк көлігін жалға алып, компания ашты. Ол өз елінен немесе аймағынан жүргізуші іздейтін шығар. Шартты түрде қазақстандық мұндай адам үйдегі туыстары мен достарына қоңырау шалып, А-да жүк көлігінің жүргізушісі болып жұмыс істеуге кім дайын екенін сұрайды.

Америка Бұл екі жаққа да тиімді: бұл жұмыс өте жақсы төленеді, жұмыс беруші мен қызметкердің ақыл-ойы ортақ, барлығы бақытты. Бірақ жақында жағдай өзгерді. АҚШ билігі заң қабылдады, оған сәйкес американдық азаматтығы немесе жасыл картасы жоқ адамның жүргізуші болып жұмыс істеуге құқығы жоқ. Олар жай ғана оның CDL (коммерциялық жүргізуші куәлігі), жүк көлігі жүргізушілеріне қажет лицензияны жаңартпайды. Valverde компаниясының бағалауы бойынша, жақын арада 250 мыңға жуық адам жұмыссыз қалады. Тиісінше, дәл осыншама орын босатылады. Ал жүк көліктері ұшақтар сияқты бос тұра алмайды: олар ұшқанда ақша табады. Бір тіркемесі бар трактордың бағасы шамамен 200 мың долларды құрайды. Бұл бағаға техника сатып алынбайды, лизингке беріледі. Жүргізуші болмаса, айына шамамен $5 мың жоғалтады - бұл автокөлік төлемі және сақтандыру. Компания иелері шығындарды өтеу үшін бос орындарды тез толтыруға мүдделі. «Бірақ драйверлерде әлі де LinkedIn профильдері жоқ.» Үміткерлерді нақты қалай тауып, оларды жұмыс берушілермен байланыстырасыз? — Call2Action.ai – клиент (көлік компаниясы) көрсеткен параметрлер бойынша әлеуметтік желілерде драйверлерді іздейтін платформа. Қызмет таба алады

нақты баптау арқылы тасымалдаушылар; Жүк тасымалдаушы жарнаманы көріп, сауалнаманы толтырған кезде, AI жалдаушысы ақпаратты нақтылау және бастапқы сұхбат жүргізу үшін онымен байланысады. Жұмысқа қабылдау үш тармақтан тұрады және біз үшеуін де жабамыз, бірақ ешбір жағдайда рекрутерді алып тастамаймыз. Біріншісі - драйверлерді іздеу. Екіншісі - кандидаттармен әңгімелесу және қадағалау: қанша адам сұхбат алды, кім шұңқырдың қай кезеңінде болды. Үшіншісі – нақты тұлғаны тексеру: қанша заң бұзушылық болды, арыз-шағым бар ма, апат оның кінәсінен болды ма, құжаттары мен елде болу заңдылығының жағдайы қандай. Тексеру үшін біз лицензияланған үшінші тарап провайдерлерімен интеграцияны пайдаланамыз. Бұл компаниялар заңды талаптарға сәйкес деректерді алады және өңдейді және өз қызметтері арқылы нәтиже береді. Біз Meta және Indeed.com сайттарының ресми серіктесіміз. Бұл бізге Meta экожүйесімен және басқа жарнама платформаларымен тереңірек интеграцияға, ресми API интерфейстеріне қол жеткізуге, қауіпсіздіктің жоғары деңгейіне, жарнамалық науқандармен жұмыс істеу кезінде тұрақтылық пен өнімділікке мүмкіндік береді. Басқа ұқсас қызметтермен келісімдер бар. Call2Action.ai жүргізушілер үшін тартымды нүкте ретінде әрекет етеді. Алгоритмдерді қолдану, бағдарлау

жарнама және AI біз сұранысқа сәйкес үміткерлерді табамыз. Осылайша сіз белгілі бір аудиторияға назар аудара аласыз. Біз CPL (әлеуетті сатып алу құны) төмендетеміз: $100 үшін клиент бұрынғы 10 өтінімнің орнына 30-дан 100-ге дейін өтініш алады. AI арқасында жүйе жүргізушіні тексереді, осылайша жарнама жүк тасымалдаушы компания үшін тамаша мақсатты аудиторияға көрсетіледі. Соңғы жарты жылда біз 20 000 адамның деректер қорын жинақтадық. Иә, бұл соншалықты көп емес, бірақ біз 100 мың деңгейге жеткенде, Call2Action.ai АҚШ-тың жүк тасымалдау индустриясы үшін HeadHunter деп айта аламыз. Біз сондай-ақ компаниялардың рекрутерлеріне тікелей көмектесеміз. Бұл салада көптеген адамдар әлі де Excel бағдарламасын пайдаланады және CRM жүйелерімен жұмыс істемейді. Артықшылықтары айқын болғанымен: жүргізушілердің мәртебесін, құжаттарын, бұзушылықтарды, орындалған тапсырыстарды онлайн бақылау. Қауіпсіздік: флэш-дискке жүктелген кестемен салыстырғанда, басқа компанияға жүк тасымалдаушыларыңызға жетіп, оларды тартып алу қиынырақ болады. Біз жүргізушіні жалдаудың толық циклін қамтамасыз етеміз: іздеуден бастап, ол барлық құжаттарға қол қойып, рөлге отырған сәтке дейін. Процесс 72 сағатқа созылуы мүмкін - бұл ең жылдам расталған жағдай. Орташа алғанда, жалдау мерзімі компания талаптарына, аймаққа және кандидаттың қолжетімділігіне байланысты. Әдеттегі

o бірнеше күннен 2-3 аптаға дейін созылады. Біз сондай-ақ жалдау құнын төмендетеміз. Қазір салада бұл сома шамамен 1000 долларды құрайды. Call2Action.ai жазылымы 500 доллардан басталады, ол қазірдің өзінде 2-4 адамды жалдауға мүмкіндік береді. Жарнамалық бюджеттің құны бөлек төленеді. Мен бөлек атап өткім келеді: біз рекрутер ауыстырмаймыз. ChatGPT басқаларды алмастырмайтыны сияқты. Біздің құрал драйверлерді табуды және жалдауды жылдамырақ, жеңілдетеді және арзанырақ етеді. — Көлік компаниясы немесе рекрутингтік агенттік мақсатты өздері белгілеп, AI көмекшісін қоса алады. Сіздің өніміңіз оларға қандай құндылық береді? — Voice AI — өнімнің құрамдастарының бірі ғана. Бүкіл инфрақұрылымды құру қажет: жарнама платформаларымен, CRM, ATS, телефония, кандидаттарды скрининг жүйелерімен интеграциялау, шұңқырды автоматтандыру, АИ-ді CDL драйверлерінің ерекшеліктерімен жұмыс істеуге үйрету және жүргізілген он мыңдаған сұхбаттар мен нақты жұмысқа қабылдау нәтижелеріне негізделген алгоритмдерді үнемі оңтайландыру. Сонымен қатар, тиімділік бір технологиямен емес, бүкіл жүйемен анықталады: кандидаттарды тарту сапасы, өңдеу жылдамдығы, коммуникацияларды автоматтандыру және жинақталған мәліметтер. Мұндай шешімді қайта шығару жай қосудан әлдеқайда қиын

Add voice AI or set up targeted advertising. — Жүргізушілерді негізінен Instagram, Facebook арқылы іздейсіз. Демек, үміткер өзінің жүргізуші екенін, CDL барын және жүк көлігінің жүргізушісі ретінде тәжірибесі бар екенін көрсетуі керек пе? Otherwise, he won’t see the advertisement. — Жүргізуші шағын сауалнамасы бар жарнаманы көреді: сіз жүргізушісіз бе, тәжірибеңіз қандай, жасыл картаңыз немесе АҚШ азаматтығыңыз бар ма, ұзақ жол жүруге дайынсыз ба? Содан кейін үміткер біздің жүйеге кіреді және 5-10 минуттан кейін AI рекрутер сұрақтарды нақтылау үшін онымен байланысады. Негізінде, бұл қысқаша бастапқы сұхбат: ол қайда тұрады, не жүргізеді, қандай тіркеме (белгілі бір жүктерді тасымалдаудың ерекшеліктері бар), сонымен бірге жүйе ағылшын тілінің деңгейін бағалайды. Содан кейін Call2Action.ai үміткерлерді компанияның талаптары негізінде бағалайды және ең қолайлы драйверлерді ұсынады. — AI can make mistakes. Жүйе жақсы үміткерді мойындамау қаупі бар деп ойлайсыз ба? — Иә, бірақ AI үнемі үйренеді. Біз LLM-ді оқытамыз және жүйені жақсарту үшін нақты сұхбаттардың жазбаларын қолданамыз. Қазірдің өзінде AI-мен 10 мыңнан астам сұхбат жүргізілді, Call2Action.ai жүргізушінің сөзін және әңгіме контекстін жақсы түсінеді. — АҚШ-тағы алғашқы клиенттеріңізді қалай іздедіңіз? — Олар классикалық жарнама арқылы келген жоқ

му. Бастапқыда мен көлік компанияларының иелерімен қолмен сөйлестім, саланың адамдарымен кездестім, арнайы іс-шараларға бардым, ұсыныстар сұрадым және өзім ондаған демонстрациялар өткіздім. Негізгі қиындық сенім болды. Америкалық көлік компаниясы өнімді жасанды интеллект пайдаланғаны үшін ғана сатып алмайды. Меншік иесі ретінде ол белгілі бір мәселені шешіп жатқанын түсіну маңызды: сіз қанша драйверді әкеле аласыз, олар шұңқырға қаншалықты тез түседі және қанша ақша үнемдейді. Сондықтан, олар айқын артықшылықтарға назар аударды: үміткерлерді тезірек табу, автоматты түрде бастапқы сұхбат жүргізу, көшбасшыларды жоғалтпау және бүкіл шұңқырды бір жерден көру. Негізінде, олар бағдарламалық жасақтаманы сатпайды, бірақ жүк көліктерінің тоқтап тұруын және жалдау шығындарын қысқартты. Алғашқы сатылымдар әсіресе маңызды болды, өйткені олар клиенттің нақты тілін түсінуге көмектесті. Әрбір әңгімеден кейін өнім, ұсыныс және тіпті AI сұрайтын сұрақтар өзгерді. Америка нарығы клиентке шынымен не қажет екенін және тек құрылтайшының басында не бар екенін тез көрсетеді. — Қандай қиындықтарға тап болдыңыз? — Бірінші мәселенің бірі – Қазақстаннан шыққан белгісіз стартап болғанымыз. АҚШ-та қаншалықты табысты екені ешкімді қызықтырмайды

Сіз үй базарында болдыңыз. Мұнда сіз бәрін нөлден бастайсыз: беделсіз, байланыссыз және танымал брендсіз. Екінші қиындық - бұл салаға терең бойлау керек. АҚШ-та жүк тасымалдаудың өз тілі, процестері, нормативтік талаптары және жүргізушілер мен жөнелтілімдердің ондаған түрлері бар. Ие-оператордың компания драйверінен қалай ерекшеленетінін, қандай тіркеме түрлері бар екенін және бір жүргізушінің бір компанияға жарамды, ал екіншісіне сәйкес келмейтінін түсінбейінше, клиент сізді байыппен қабылдамайды. Үшінші мәселе – қателердің жоғары құны. АҚШ-та жалақы, даму, маркетинг және сату қымбат. Егер жоба нарық сұранысын қанағаттандырмаса, ақша өте тез бітеді. Біз тұтынушылармен үнемі сөйлесіп, өнімді жылдам өзгертуге және құндылық қоспайтын мүмкіндіктерді жоюға тура келді. Бірақ бұл сөзсіз тұрды. Шағын нарықта тиімді жергілікті бизнес құруға болады, бірақ жаһандық компания құру әлдеқайда қиын. АҚШ-та клиент шешім үшін төлеуге дайын, егер ол шынымен өлшенетін нәтиже әкелсе. Бастапқыда басқа елде ірі өнімді жасап, сосын Америкаға әкелу оңай емес деп ойлаймын. Көп жағдайда АҚШ-тан кеткен кезде,

Сондықтан қайта бастауға тура келеді. Басқа клиенттер, бәсекелестік деңгейі, сату үлгісі және күтулер. Үлкен компанияны құрғыңыз келетін нарықта мүмкіндігінше ертерек болғаныңыз дұрыс. Бұл күрделірек, қымбатырақ және психологиялық тұрғыдан қиынырақ, бірақ дәл осы жерде біз бұрын жетіспейтін кері байланыс, жылдамдық пен амбиция деңгейін алдық. — Өніміңіз қанша тұрады және бағасы неге байланысты? — Айына 500 доллардан 2000 долларға дейін, егер дайын пакеттер туралы айтатын болсақ. Ірі клиенттер үшін жеке шарттар бар, мұнда барлығы келіссөздер арқылы шешіледі. 5000 доллар төлейтін компаниялар бар. Пакеттердің айырмашылығы - компания қанша қызметкерді жалдайды, клиент қаншалықты үлкен және олар қандай қиындықтарға тап болады. Кейбір адамдардың есептік жазбасында ештеңе орнатылмағанын айтайық, ал басқалары мақсатты реттеу керек. — Өткен айдан бері, иә. MRR қазір шамамен 50 мың долларды құрайды. Бізде 100-ден астам клиенттер бар, олардың көпшілігінің паркі шамамен 50 автокөлік. Ал Call2Action.ai штатында шамамен 12 адам бар. — Даму бұрынғы кәсіпорындардан үнемдеу арқылы жүріп жатыр ма, әлде инвестиция бар ма? — 2024-2025 жылдары мен өз қаражатымды салдым – шамамен $120 мың. Тіпті көлікті сатуға тура келді. 2025 жылдың аяғында біз құны $ дан егуге дейінгі айналымды жаптық

500 thousand with a company valuation of $6 million. MOST Ventures жетекші инвестор болды. There were also investments from business angels from Uzbekistan and the USA. Қыркүйек айында жаңа турға дайындалып жатырмыз. 4-5 миллион доллар жинауды жоспарлап отырмыз. There are already several preliminary agreements on investments. — Сіз АҚШ-тан келген инвесторларды айттыңыз. Олармен келіссөздер қалай өтті? Олар не қарап отыр? — They already participated in the previous round. Жаңасына АҚШ-тан инвесторлар тартуды да жоспарлап отырмыз. Мұндай келіссөздер өте ерекше. Әдетте, олар идеяның өзіне аз қызығушылық танытады және бизнестің қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрғанын дәлелдеуге қызығушылық танытады: кіріс динамикасы, тұтынушыларды ұстап тұру, сатып алу құны, нарық көлемі, команда және құрылтайшының жоспарларды жылдам орындау қабілеті. Investors also look closely at how well the founder understands the market. Жүк тасымалы нарығы үлкен деп айту жеткіліксіз. Сатып алу туралы шешімді кім қабылдайтынын, транзакция циклі қанша уақытқа созылатынын, клиент неге қалады, неліктен кетуі мүмкін және компания 10 есе өсетінін түсіндіру қажет. Another important difference is that American investors often evaluate not only the current product, but also the scope of the vision. For them, trucking should not be the end point, but

үлкен платформа құруға болатын бірінші нарық. Сондықтан біз жүк көлігі жүргізушілерінен бастағанымызды түсіндіріп жатырмыз, бірақ болашақта көк жағалылардың басқа санаттарын жұмысқа алуды автоматтандырғымыз келеді. Талаптар өте қатаң. Инвесторлар мөлдір сандарды, жылдам жауаптарды, жақсы дайындалған деректер бөлмесін және тәуекелдерді түсінуді күтеді. Олар құлдырау, маржа, бәсекелестер және құқықтық құрылым туралы ондаған сұрақтар қоюы мүмкін. Бұл пайдалы процесс: мұндай келіссөздерден кейін сіз өз бизнесіңізді жақсы түсіне бастайсыз. — Бұл салада жүргізушілерден басқа көптеген мамандар бар: слесарь, жүк тиеуші, қойма жұмысшылары, т.б. Сіз осы қызметкерлерді табуды кеңейтуді жоспарлап отырсыз ба? — Жүк тасымалдау – бұл тек кіру нүктесі. Менің ойымша, біз жүк тасымалдаушылардың басты азабын таптык және көк жағалы қызметкерлер үшін HeadHunter болғымыз келеді. Қазірдің өзінде қозғалатын саладан клиенттер бар - бұл адамдарға бір кеңседен немесе үйден екіншісіне көшуге көмектесетін аймақ. Әлеуетті тауашалар Amazon және Walmart сияқты құрылыс, қойма бизнесін қамтиды. Мұнда әрқашан сенімді адамдар қажет, оларды табу қиын болуы мүмкін. — Басқа нарықтарды қарастырып жатырсыз ба? — Біз Канада мен Мексикаға экспансияны ойлап жатырмыз. АҚШ-қа ұқсас нарықтар: b

Үлкен елдер, көлікпен жүк тасымалы көп. Бұл 2027 жылдың соңы болуы ықтимал. — Компанияның дамуын қалай елестетесіз: тәуелсіз бизнес болып қалғыңыз келе ме, әлде оны Amazon немесе Walmart сияқты алпауытқа сатуға рұқсат бересіз бе? — Табысты құрылтайшы шығу санымен өлшенеді, соған сәйкес жоспарымыз бар. Бұл жақын арада болмайды - 4-5 жылдан кейін жақсы. Мен Workday, Deel, Rippling, Indeed сияқты ірі HR-технологиялары немесе логистика/жүк көлігі саласы - USPS, Uber Freight, DHL бізге қызығушылық танытады деп жоспарлап отырмын. Олар біздің шешімімізді сатып алып, оны өз экожүйесіне біріктіре алады. — Егер сіз Call2Action.ai-ді нөлден бастасаңыз, нені басқаша істер едіңіз? — Мен АҚШ сияқты әлемдік нарыққа сәл ертерек шыққан едім. Мен Қазақстанда сәтті стартапты іске қосып, оны әлемдік нарыққа оңай шығаруға болады деген әңгімеге сенбеймін. Әр елде бәрібір нөлден бастау керек болады. Ерсұлтан Жусакинов Call2Action.ai қызметінің негізінде дәрменсіздігіне наразы болды. Содан жабдыққа қамқорлық жасаңыз: батареяның түбінде kozmetіnіn komekshіsі bolgan сақтау үшін жабдықты bastap zhurgіzushіlerin izdeuge arnalgan платформа ainaldy. Digital Business қалам Astana Hub-tyn birlesken «Орталық Еур»

азияның 100 стартап тарихы» жобасы аясында Ерсұлтанмен АҚШ-тағы көлік компанияларының неге жүргізушіні айлап іздейтіні, жасанды интеллект алғашқы сұхбаттарды қалай жүргізетіні және стартаптың бос жұмыс орындарын небәрі 72 сағатта жабуға қалай көмектесетіні туралы әңгімелестік. — Еңбек жолыңыз қалай басталды? — Мен Алматы қаласынанмын. Мектептен кейін Қазақ-Америка университетінің колледжіне оқуға түстім. Кейін Алматы энергетика және байланыс университетінің Радиоэлектроника және байланыс факультетінде білім алдым. Сондай-ақ Англияда оқыдым. Қазақстанға оралған соң кәсіпкерлікпен айналыса бастадым. Әртүрлі салада бизнес жүргіздім. Қателіктер де болды, қаржылай шығын да аз болған жоқ. Соңғы сегіз жыл бойы ІТ және электронды коммерция саласында еңбек етіп келемін: маркетплейсте тауар саттым, сайт әзірлейтін компанияларды, маркетинг және SEO агенттігін басқардым. Жобалардың бірі интернет-дүкен болатын. Онда Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Еуропаның бірнеше еліне спорт тағамдарын, дәрумендер, үйге және көлікке арналған тауарлар саттық. Бұл бизнесте сату және клиенттерге қолдау көрсету бөлімдерінде жалпы саны елуге жуық адам жұмыс істеді. Қызметкерлер жиі ауысты: шамамен әр алты ай

сайын біреу жұмыстан кететін. Мұндай көрсеткіш бұл сала үшін қалыпты жағдай. Көпшілігі студенттер еді. Олар оқу мен жұмысты қатар алып жүрді және бізде ұзақ жұмыс істемейтінін басынан білетін. Бір сәтте стратегия жасап, жоспар құрып отырып, қайтадан қызметкер іздеумен айналысуға мәжбүр болудан шаршадым. 2021 жылға қарай командамызда бірнеше бағдарламашы болды. Солармен бірге күнделікті операциялық жұмыстар мен қызметкер жалдауға арналған қарапайым шешім жасап шықтық. Бұл жасанды интеллектке негізделген робот еді. Ол сату менеджері мен клиенттерді қолдау қызметінің бір бөлігін алмастырды. Тапсырыс рәсімделгеннен кейін жүйе клиентке өзі хабарласып, қала, жеткізу уақыты, тауар саны мен бағасы сияқты мәліметтерді нақтылайтын. Сондай-ақ сервис жұмысқа үміткерлерге қоңырау шалып, олардың еңбек тәжірибесі, орналасқан жері және басқа да деректерді сұрайтын. Алты айдан кейін бұрынғы елу адамның орнына отыз қызметкердің жеткілікті екенін түсіндік. Осылайша жеке өнім ретінде ұсынуға болатын бағдарламаны кездейсоқ жасап шықтық. Call2Action.ai солай дүниеге келді. — Қазір жобаңыз мүлде басқа бағытқа бет бұрған. Ол АҚШ-та жүк көлігі жүргізушілерін іздеуге көмектеседі. Қалай өзгеріп кетті? — Cal

l2Action.ai-дың алғашқы нұсқасын Қазақстанда саттық. Өнімді «Қазақтелеком», «Қазпошта», OLX, гүл дүкендері, стоматологиялық клиникалар және жеткізу қызметімен айналысатын компаниялар пайдаланды. Сервис автоматты түрде клиенттерге қоңырау шалып, тапсырыс мәліметтерін нақтылайтын. Бірақ Қазақстандағы нарықтың шағын екенін және ірі клиентпен келісімшартқа қол қою кейде бір жылға дейін созылатынын түсіндік. Сондықтан Call2Action.ai-ды басқа нарықтарға шығаруға шешім қабылдадық. Алдымен MENA аймағын сынап көрдік. Antler акселераторының алғашқы легіне қабылданып, үш ай Эр-Риядта тұрдым. Онда бюрократия көп, стартап экожүйесі біз үйренген ортадан өзгеше екен. Сол нарықта орныға алмадық. Қазақстанға оралғаннан кейін 2024 жылы Astana Hub пен Silkroad Innovation Hub ұйымдастырған AlchemistX & Silicon Valley Residence бағдарламасына өттік. Бұл бағдарлама АҚШ нарығына шығуға көмектеседі. Бұл біз үшін бетбұрыс кезең болды. Бұған дейін АҚШ-қа төрт рет турист ретінде барғанмын. Сондықтан оның нарығы өте үлкен, табыстылығы жоғары екенін, адамдардың төлеуге мүмкіндігі де, дайындығы да барын білетінмін. Бірақ бәсекесі де оңай емес. Содан кейін қандай өнім ұсына алатынымызды зерттей бастадық. Менің ж

үк тасымалы саласында таныстарым болды. Олармен сөйлесе жүріп, Call2Action.ai үшін жаңа бағытты анықтадық. Ол — жүргізушілерді іздеуге көмектесу. — Сырт көзге бұл мәселе түсініксіз. Неге жүк көлігі жүргізушісін табу қиын? — Әуелі жалпы жағдайды айтайын. АҚШ-тағы жүк тасымалы нарығының көлемі бір триллион долларға жуық. Бұл салада 9 млн адам еңбек етеді (оның 3,5 млн-ы — жүргізушілер). Нарықта 580 мың компания жұмыс істейді. Жүктің 75 пайызы автокөлікпен тасымалданады. Қалған 25 пайызы теміржол мен әуе тасымалының үлесіне тиесілі. Жүргізушілердің жұмыс орнын жиі ауыстыру деңгейі жыл сайын 80-100%-ға жетеді. Яғни олардың басым бөлігі шамамен әр он екі ай сайын басқа компанияға ауысады. Мұндай мамандарды LinkedIn немесе HeadHunter сияқты платформалардан табу қиын. Он адамның екеуінде ғана түйіндеме болуы мүмкін. Инвесторларға таныстырылым жасағанда әзілдеп: «Табуы қиын, жоғалту оңай» деген сөз дәл осы жүк көлігі жүргізушілеріне қатысты дейміз. Бұл салада қызметкерді көбіне таныстық пен ұсыныс арқылы жұмысқа алады. Көп кездесетін жағдай мынадай: эмигрант АҚШ-қа 10-15 жыл бұрын көшіп келеді, біраз уақыт жүргізуші болып жұмыс істейді, ақша жинап, бірнеше жүк көлігін лизингке алып, өз ком

паниясын ашады. Кейін жүргізушіні көбіне өз елінен немесе туған өңірінен іздейді. Мысалы, Қазақстаннан барған кәсіпкер елдегі туыстары мен достарына хабарласып, Америкада жүргізуші болып жұмыс істеуге дайын адам бар-жоғын сұрайды. Бұл екі тарапқа да тиімді. Өйткені бұл жұмыс жоғары жалақы төлейді, әрі жұмыс беруші мен қызметкердің дүниетанымы ұқсас болады. Алайда кейінгі кезде жағдай өзгерді. АҚШ билігі жаңа заң қабылдап, енді Америка азаматтығы немесе грин-картасы жоқ адамдар жүргізуші болып жұмыс істей алмайтын болды. Өйткені оларға CDL (Commercial Driver’s License) — жүк көлігі жүргізушілеріне міндетті лицензияны ұзартпайды. Valverde компаниясының есебінше, жуық арада шамамен 250 мың адам жұмыссыз қалуы мүмкін. Демек дәл сонша бос жұмыс орны пайда болады. Ал жүк көліктері ұшақтар сияқты бос тұрмауы керек. Олар рейске шыққанда ғана табыс әкеледі. Бір тіркемелі жүк көлігінің бағасы шамамен $200 мың. Мұндай техниканы көбіне сатып алмай, лизингке алады. Егер жүргізуші болмаса, ай сайын шамамен $ 5 мың жоғалтасыз. Оның ішінде лизинг төлемі мен сақтандыру шығыны бар. Сондықтан компания иелері бос жұмыс орнын мүмкіндігінше тез толтыруға мүдделі. Valverde компаниясының есебінше, жуық ар

ада шамамен 250 мың адам жұмыссыз қалуы мүмкін. Демек дәл сонша бос жұмыс орны пайда болады. Ал жүк көліктері ұшақтар сияқты бос тұрмауы керек. Олар рейске шыққанда ғана табыс әкеледі. Бір тіркемелі жүк көлігінің бағасы шамамен $200 мың. Мұндай техниканы көбіне сатып алмай, лизингке алады. Егер жүргізуші болмаса, ай сайын шамамен $ 5 мың жоғалтасыз. Оның ішінде лизинг төлемі мен сақтандыру шығыны бар. Сондықтан компания иелері бос жұмыс орнын мүмкіндігінше тез толтыруға мүдделі. — Бірақ жүргізушілердің әлі де LinkedIn-де парақшасы жоқ. Онда үміткерлерді қалай тауып, жұмыс берушімен қалай байланыстырасыздар? — Call2Action.ai — клиенттің, яғни тасымалдаушы компанияның талабына сай жүргізушілерді әлеуметтік желілерден іздейтін платформа. Сервис жарнаманы өте нақты баптау арқылы қажетті аудиторияны табады. Жүргізуші жарнаманы көріп, сауалнамадан өткен соң оған жасанды интеллект негізіндегі рекрутер хабарласып, қосымша ақпарат жинап, алғашқы сұхбатты өткізеді. Қызметкерді жұмысқа қабылдау үш кезеңнен тұрады. Біз осы үш кезеңнің бәрін қамтимыз. Бірақ рекрутердің орнын алмастырмаймыз. Бірінші кезең — жүргізушіні іздеу. Екіншісі — сұхбат өткізу және үміткерлердің барлық кезеңнен қалай өтіп

жатқанын бақылау. Қанша адаммен сұхбат жүргізілді, кім іріктеудің қай сатысында тұр — бәрі жүйеде көрінеді. Үшінші кезең — нақты адамның деректерін тексеру. Оның қанша құқық бұзушылығы бар, шағым түскен бе, өз кінәсінен жол апатына түскен бе, құжаттарының жағдайы қандай, елде заңды тұрып жатыр ма — осының бәрі тексеріледі. Бұл үшін лицензияланған сыртқы провайдерлермен біріктірілген жүйелерді пайдаланамыз. Олар заң талаптарына сәйкес деректерді жинап, өңдеп, нәтижесін өз сервистері арқылы береді. Біз Meta мен Indeed.com компанияларының ресми серіктесіміз. Соның арқасында Meta экожүйесімен және басқа да жарнама платформаларымен тереңірек ықпалдастық орнаттық. Ресми API-ларға қол жеткізіп, жарнама науқандарын жүргізуде қауіпсіздік, тұрақтылық және өнімділік деңгейін арттырдық. Осыған ұқсас басқа сервистермен де келісімдеріміз бар. Call2Action.ai жүргізушілер жиналатын негізгі алаңға айналып келеді. Алгоритмдер, мақсатты жарнама және жасанды интеллект көмегімен клиент сұранысына сай үміткерлерді табамыз. Осылайша нақты аудиторияға бағытталған жұмыс жүргіземіз. Нәтижесінде CPL-ді, яғни бір лидті тарту құнын төмендетеміз. Бұрын 100 долларлық жарнама он өтінім әкелсе, қазір дәл сол қара

жатқа клиент 30-дан 100-ге дейін өтінім алады. Сонымен қатар жасанды интеллект жүргізушіні алдын ала тексеріп, жарнаманың дәл қажетті аудиторияға көрсетілуіне мүмкіндік береді. Соңғы алты айда 20 000 жүргізушіден тұратын дерекқор жинадық. Бұл әзірге көп емес. Бірақ база жүз мың адамға жеткенде Call2Action.ai-ды АҚШ-тың жүк тасымалы саласындағы HeadHunter-і деуге болады. Біз компаниялардың рекрутерлеріне де көмектесеміз. Бұл салада әлі күнге дейін көпшілігі Excel кестесін пайдаланып, CRM жүйелерімен жұмыс істемейді. Ал оның пайдасы анық: жүргізушілердің мәртебесін, құжаттарын, құқық бұзушылықтарын және орындаған тапсырыстарын онлайн бақылауға болады. Бұдан бөлек, қауіпсіздік те күшейеді. Өйткені флешкаға көшірілген Excel кестесіне қарағанда, басқа компанияларға сіздің жүргізушілеріңізді тауып, өздеріне шақырып алу әлдеқайда қиын болады. Біз жүргізушіні іздеуден бастап, барлық құжатқа қол қойып, көлік тізгініне отырғанға дейінгі бүкіл жұмысқа қабылдау процесін қамтамасыз етеміз. Ең жылдам расталған нәтиже — 72 сағат. Орташа есеппен жұмысқа қабылдау мерзімі компания талаптарына, өңірге және лайықты үміткерлердің қолжетімділігіне байланысты бірнеше күннен екі-үш аптаға дейін созылады.

Сонымен қатар жұмысқа қабылдау шығынын азайтамыз. Қазір бұл салада бір жүргізушіні жалдау орта есеппен $1000-ға түседі. Ал Call2Action.ai жазылымы $500-ден басталады. Бұл қаржының өзіне 2-4 жүргізушіні жұмысқа алуға болады. Жарнама бюджеті бөлек төленеді. Тағы бір нәрсені ерекше атап өткім келеді. Біз рекрутердің орнын баспаймыз. ChatGPT барлық маманның орнын алмастырмайтыны сияқты, біздің құрал да жүргізушіні іздеу мен жұмысқа қабылдау процесін тек жылдамдатады, жеңілдетеді және арзандатады. — Тасымалдаушы компания немесе рекрутинг агенттігі таргет-жарнаманы өзі баптап, жасанды интеллект көмекшісін қоса алады ғой. Онда сіздердің өнімнің артықшылығы неде? — Дауыстық жасанды интеллект — өнімнің бір ғана бөлігі. Ең маңыздысы — тұтас инфрақұрылым құру. Оған жарнама платформаларымен, CRM, ATS, телефония және үміткерлерді тексеру жүйелерімен интеграция жасау, іріктеу үдерісін автоматтандыру, жасанды интеллектіні CDL жүргізушілерінің ерекшеліктеріне бейімдеу және ондаған мың сұхбат пен нақты жұмысқа қабылдау нәтижесіне сүйене отырып алгоритмдерді үздіксіз жетілдіру кіреді. Бұдан бөлек, тиімділік жеке технологиямен емес, бүкіл жүйенің үйлесімді жұмысымен анықталады. Яғни үміткерлерді сапа

лы тарту, оларды жылдам өңдеу, коммуникацияны автоматтандыру және жиналған деректердің көлемі шешуші рөл атқарады. Сондықтан мұндай шешімді қайталау жай ғана дауыстық жасанды интеллект қосып немесе таргеттелген жарнаманы баптаудан әлдеқайда күрделі. — Жүргізушілерді негізінен Instagram мен Facebook арқылы іздейсіздер. Сонда үміткер өзінің жүргізуші екенін, CDL лицензиясы барын және жүк көлігін жүргізу тәжірибесі барын көрсетуі керек пе? Әйтпесе жарнаманы көрмей ме? — Жүргізуші алдымен шағын сауалнамасы бар жарнаманы көреді. Онда «Жүргізушісіз бе?», «Қанша жылдық тәжірибеңіз бар?», «Грин-картаңыз немесе АҚШ азаматтығыңыз бар ма?», «Ұзақ қашықтыққа қатынауға дайынсыз ба?» деген сұрақтар қойылады. Осыдан кейін үміткер біздің жүйеге түседі. Бес-он минуттың ішінде оған жасанды интеллект негізіндегі рекрутер хабарласып, қосымша сұрақтар қояды. Негізі бұл қысқа ғана алғашқы сұхбат. Жүйе үміткердің қай жерде тұратынын, қандай жүк көлігін жүргізетінін, қандай тіркемемен жұмыс істейтінін анықтайды. Өйткені кейбір жүк түрлерін тасымалдаудың өз ерекшелігі бар. Сонымен қатар ағылшын тілін қаншалықты меңгергенін де бағалайды. Одан кейін Call2Action.ai компания талаптарына сәйкес үміткерлерді сар

алап, ең қолайлы жүргізушілерді ұсынады. — Жасанды интеллект қателесуі мүмкін ғой. Жақсы үміткерді байқамай қалу қаупін ескересіздер ме? — Әрине, мұндай тәуекел бар. Бірақ жасанды интеллект үнемі үйреніп отырады. Біз үлкен тілдік модельдерді (LLM) жетілдіріп, жүйені жақсарту үшін нақты сұхбаттардың жазбаларын пайдаланамыз. Бүгінге дейін жасанды интеллекттің қатысуымен 10 мыңнан астам сұхбат өткізілді. Сондықтан Call2Action.ai жүргізушілердің сөйлеу мәнерін де, әңгіменің мазмұнын да жақсы түсінеді. — АҚШ-тағы алғашқы клиенттерді қалай таптыңыз? — Олар дәстүрлі жарнама арқылы келген жоқ. Алғашқы кезеңде тасымалдаушы компаниялардың иелерімен өзім жеке сөйлестім, сала мамандарымен таныстым, кәсіби іс-шараларға қатыстым, таныстардан ұсыныс сұрадым, өзім ондаған демо-кездесу өткіздім. Ең үлкен мәселе — сенім еді. АҚШ-тағы тасымалдаушы компания өнімнің ішінде жасанды интеллект бар екені үшін ғана оны сатып алмайды. Компания иесіне ең маңыздысы — нақты мәселесін шеше ала ма, жоқ па. Қанша жүргізуші тауып бере аламыз, олар іріктеу процесіне қаншалықты жылдам қосылады және мұның бәрі қанша қаражат үнемдейді — соған қарайды. Сондықтан өнімнің түсінікті артықшылықтарына басымдық бердік: жүргіз

ушіні жылдам табу, алғашқы сұхбатты автоматты түрде өткізу, әлеуетті үміткерлерді жоғалтпау және бүкіл іріктеу процесін бір жерден бақылау. Яғни біз бағдарламаны емес, жүк көліктерінің бос тұрып қалу уақытын және қызметкер жалдау шығынын азайтуды саттық. Алғашқы сатылымдардың маңызы ерекше болды. Өйткені сол арқылы клиенттің шын мәнінде қандай тілде сөйлейтінін, не қалайтынын түсіндік. Әр кездесуден кейін өнімді де, ұсынысты да, тіпті жасанды интеллект қоятын сұрақтарды да өзгертіп отырдық. АҚШ нарығы клиентке шын мәнінде не қажет екенін, ал ненің тек стартап негізін қалаушының ойында ғана бар екенін өте тез көрсетеді. — Қандай қиындықтарға тап болдыңыз? — Алғашқы қиындықтардың бірі — Қазақстаннан шыққан ешкім танымайтын стартап болуымыз. АҚШ-та сенің өз еліңде қаншалықты табысты болғаның ешкімді қызықтырмайды. Мұнда бәрін нөлден бастайсың: бедел жоқ, байланыс жоқ, танымал бренд жоқ. Екінші қиындық — саланы өте терең меңгеру қажеттігі. АҚШ-тағы жүк тасымалы индустриясының өз тілі, өз жұмыс тәртібі, өз заң талаптары және жүргізушілер мен тасымал түрлерінің ондаған санаты бар. Owner-operator мен company driver-дің айырмашылығын, trailer type дегеннің не екенін, неге бір жүргізуші бір

компанияға сай келеді де, екіншісіне сәйкес келмейтінін түсінбейінше, клиент сені байыпты қабылдамайды. Үшінші мәселе — қателіктің өте қымбатқа түсуі. АҚШ-та қызметкерлердің жалақысы да, бағдарламаны әзірлеу, маркетинг пен сатылым шығындары да жоғары. Егер өнім нарық сұранысына дәл келмесе, ақша тез таусылады. Сондықтан клиенттермен үнемі сөйлесуге, өнімді жылдам өзгертуге және пайда әкелмейтін функциялардан бас тартуға тура келді. Бірақ бұған кеткен күш толықтай ақталды. Шағын нарықта табысты жергілікті бизнес құруға болады. Ал әлемдік деңгейдегі компания қалыптастыру әлдеқайда қиын. АҚШ-та егер шешімің нақты нәтиже берсе, клиент оған ақша төлеуге дайын. Мен алдымен басқа елде ірі өнім жасап алып, кейін оны Америкаға шығару оңайырақ болады деген пікірге сенбеймін. Көп жағдайда АҚШ нарығына шыққанда бәрібір бәрін қайтадан нөлден бастауға тура келеді. Себебі клиент басқа, бәсекелестік басқа, сату моделі де, күтілетін нәтиже де өзгеше. Егер үлкен компания құрғыңыз келсе, сол мақсаттағы нарыққа мүмкіндігінше ертерек барған дұрыс. Әрине, бұл қиынырақ, қымбатырақ әрі психологиялық тұрғыдан ауырлау. Бірақ дәл осы жерде бізге бұрын жетіспеген кері байланыстың, жылдамдықтың және ауқымды о

йлаудың деңгейіне қол жеткіздік. — Өніміңіздің бағасы қанша? Баға неге байланысты өзгереді? — Дайын пакеттердің бағасы айына $500-ден $2000-ға дейін. Ірі клиенттер үшін жеке шарттар қарастырылады, олардың бағасы келіссөз барысында анықталады. Айына $5000 төлейтін компаниялар да бар. Пакеттердің айырмашылығы — компания қанша қызметкер жалдайтынына, клиенттің ауқымына және қандай мәселелерді шешуі қажет екеніне байланысты. Мысалы, бір компанияның аккаунтында ештеңе бапталмаған болуы мүмкін, ал екіншісіне тек жарнаманың параметрлерін аздап түзету жеткілікті. — Компания қазір пайда тауып жатыр ма? — Иә, өткен айдан бастап. Қазір ай сайынғы тұрақты табысымыз (MRR) шамамен $50 мыңды құрайды. Бізде жүзден астам клиент бар. Олардың көбі елуге жуық жүк көлігі бар компаниялар. Ал Call2Action.ai командасында шамамен 12 адам жұмыс істейді. — Компанияны бұрынғы бизнестен түскен қаржымен дамытып жатырсыздар ма, әлде инвестиция тарттыңыздар ма? — 2024-2025 жылдары шамамен $120 мың өз қаражатымды салдым. Тіпті көлігімді сатуға тура келді. 2025 жылдың соңында pre-seed инвестициялық кезеңін аяқтап, компанияның бағалануы $6 млн болған кезде $500 мың инвестиция тарттық. Негізгі инвестор — MOST Venture

s. Сонымен қатар Өзбекстан мен АҚШ-тағы бизнес-періштелер де қаржы салды. Қыркүйекте келесі инвестициялық кезеңге дайындалып жатырмыз. $4-5 млн тартуды жоспарлап отырмыз. Қазірдің өзінде бірнеше алдын ала келісім бар. — АҚШ-тағы инвесторлар туралы айтып өттіңіз. Олармен келіссөз қалай өтті? Не нәрсеге көбірек мән береді? — Олар алдыңғы инвестициялық кезеңге де қатысқан. Жаңа кезеңде де АҚШ инвесторларын тартуды жоспарлап отырмыз. Мұндай келіссөздер өте нақты мәселелер төңірегінде өтеді. Көбіне идеяның өзінен гөрі бизнестің жұмыс істеп тұрғанының дәлелдері маңыздырақ. Олар табыстың өсіміне, клиенттердің сақталуына, бір клиентті тарту құнына, нарық көлеміне, командаға және негізін қалаушының жоспарды қаншалықты жылдам орындай алатынына қарайды. Сонымен бірге инвесторлар негізін қалаушының нарықты қаншалықты терең түсінетінін мұқият бағалайды. Жүк тасымалы нарығы өте үлкен деу жеткіліксіз. Шешімді кім қабылдайды, келісім жасауға қанша уақыт кетеді, клиент неге қалады, неге кетуі мүмкін және компания он есе қалай өседі — осының бәрін нақты түсіндіру керек. Тағы бір маңызды ерекшелік — америкалық инвесторлар тек қазіргі өнімге емес, компанияның ұзақ мерзімді мақсатына да назар аударады.

Олар үшін жүк тасымалы соңғы мақсат емес, ауқымды платформа құруға бастайтын алғашқы нарық болуы тиіс. Сондықтан біз жұмысты жүк көлігі жүргізушілерінен бастайтынымызды, ал болашақта басқа да жұмысшы мамандықтарға қызметкер қабылдау процесін автоматтандырғымыз келетінін түсіндіреміз. Талаптары өте жоғары. Инвесторлар нақты әрі ашық көрсеткіштерді, жедел жауаптарды, жақсы дайындалған data room-ды (деректер сақталатын ортаны) және тәуекелдерді толық түсінуді күтеді. Олар клиенттердің кетуі, маржа, бәсекелестер, компанияның заңдық құрылымы туралы ондаған сұрақ қоюы мүмкін. Бірақ мұның бәрі пайдалы тәжірибе. Осындай келіссөздерден кейін өз бизнесіңді бұрынғыдан да жақсырақ түсіне бастайсың. — Бұл салада жүргізушілерден бөлек механик, жүк тиеуші, қойма қызметкері сияқты мамандар да көп. Болашақта соларды іздеуге де шығасыздар ма? — Жүк тасымалы — біздің алғашқы бағытымыз ғана. Біз тасымалдаушы компаниялардың негізгі мәселесін таптық деп ойлаймыз және жұмысшы мамандықтарға арналған HeadHunter болғымыз келеді. Қазірдің өзінде moving-индустриясында жұмыс істейтін клиенттеріміз бар. Бұл — адамдардың үйін немесе кеңсесін көшіруге көмектесетін сала. Болашақта құрылыс, Amazon мен Walmart секі

лді компаниялардың қойма жүйесі сияқты бағыттарға шығуды да қарастырып отырмыз. Бұл салаларда сенімді адамдар әрдайым қажет әрі оларды табу оңай емес. — Басқа елдердің нарығына шығу жоспарда бар ма? — Канада мен Мексикаға шығуды ойлап жүрміз. Бұл нарықтар АҚШ-қа ұқсас: аумағы үлкен, автокөлікпен жүк тасымалы кең дамыған. Болжам бойынша, бұл жоспар 2027 жылдың соңына қарай жүзеге асады. — Компанияның болашағын қалай елестетесіз? Тәуелсіз бизнес болып қалғыңыз келе ме, әлде Amazon немесе Walmart сияқты алып компаниялардың сатып алуына қарсы емессіз бе? — Табысты стартап негізін қалаушының жетістігі оның қанша экзит жасағанымен өлшенеді. Бізде де сондай жоспар бар. Әрине, бұл жақын арада болмайды. Егер төрт-бес жылдан кейін жүзеге асса, жақсы нәтиже деп есептеймін. Менің ойымша, бізге Workday, Deel, Rippling, Indeed сияқты ірі HR-tech компаниялары немесе USPS, Uber Freight, DHL секілді логистика саласының алпауыттары қызығушылық танытуы мүмкін. Олар біздің шешімді сатып алып, өз экожүйесіне енгізе алады. — Егер Call2Action.ai-ды қайтадан нөлден бастауға мүмкіндік болса, нені басқаша істер едіңіз? — АҚШ сияқты жаһандық нарыққа әлдеқайда ертерек шығар едім. Қазақстанда табысты стартап қ

ұрып алып, кейін оны әлемдік нарыққа оңай масштабтауға болады дегенге сенбеймін. Қай елге барсаңыз да, бәрібір бәрін қайтадан нөлден бастауға тура келеді. Yersultan Jussakinov founded Call2Action.ai five years ago. A lot has changed since then: what started out as a customer support assistant has grown into a platform that helps US trucking companies find drivers. For “100 Startup Stories from Central Eurasia”, a joint project by Digital Business and Astana Hub, we spoke to Yersultan about why US trucking companies can spend months trying to find drivers, how AI takes care of the first-round interviews, and how his startup helps fill open roles in just 72 hours. — How did your career begin? — I’m from Almaty. After school, I went to the college affiliated with the Kazakh-American University, then enrolled at the Almaty University of Power Engineering and Telecommunications to study radio engineering and communications. I also studied in England. When I came back to Kazakhstan, I started trying my hand at business. I tried a few different businesses, made plenty of mistakes, and lost quite a bit of money along the way. But for the past eight years, I’ve been focused on IT and e-comm

erce. Мен өнімдерді онлайн базарлар арқылы саттым және веб-әзірлеу компанияларын, сондай-ақ маркетинг және SEO агенттіктерін басқардым. Сол жобалардың бірі Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және бірқатар Еуропа елдерінде спорттық тамақтану, витаминдер, үй және көлік өнімдерін сататын интернет-дүкен болды. Бұл бизнесте барлығы 50-ге жуық адам болатын үлкен сату және тұтынушыларды қолдау топтары болды. Кадрлардың ауысуы әрқашан жоғары болды, біреу шамамен алты ай сайын кетеді. Бұл салада қалыпты жағдай. Көптеген қызметкерлер жұмысты оқумен байланыстыруға тырысатын студенттер болды және олар бізбен ұзақ тұрмайтынын басынан-ақ білген. Бір кездері мен стратегия мен жоспарлаудан бас тартып, күнделікті жұмысқа кірісуден шаршадым. 2021 жылға қарай командада бірнеше әзірлеушілер болды және біз күнделікті операцияларды өңдеу және жалдау үшін күрделі шешімді біріктірдік. Бұл сату және тұтынушыларды қолдау қызметкерлерінің жұмысын ішінара қабылдай алатын AI боты болды. Тұтынушы тапсырыс бергеннен кейін жүйе олармен байланысып, мәліметтерді, соның ішінде қаланы, жеткізу уақытын, саны мен бағасын растайды. Ол сондай-ақ ықтимал ca деп аталады

үміткерлер және олардың жұмыс тәжірибесі, орналасқан жері және басқа мәліметтер туралы сұрады. Келесі жарты жылда біз 50 адамның орнына бар болғаны 30 адам қажет екенін түсіндік. Біз кездейсоқ өнімге айналдыруға болатын бағдарламалық жасақтаманың бір бөлігін құрып алдық. Call2Action.ai осылай пайда болды. — Өнім бүгінде мүлде басқаша көрінеді және қазір американдық жүк тасымалдау компанияларына жүргізушілерді табуға көмектеседі. Бұл ауысым қалай болды? — Біз Call2Action.ai бастапқыда Қазақстанда саттық. Оның клиенттері арасында Қазақтелеком, Қазпошта, OLX, гүл дүкендері, стоматологиялық клиникалар және жеткізу компаниялары болды. Қызмет тұтынушыларға автоматты түрде қоңырау шалып, олардың тапсырыстарының мәліметтерін растайды. Бірақ біз Қазақстан нарығының шағын екенін және сату циклі керемет ұзақ екенін білдік. Ірі клиентпен келісім-шартқа қол қою бір жылға жуық уақыт алуы мүмкін. Біз Call2Action.ai-дің басқа нарықтарға кеңейе алатынын сездік, сондықтан біз MENA аймағын қолданып көрдік. Біз Antlerin акселератор бағдарламасының бірінші когортына қосылдық, мен Эр-Риядта үш ай тұрдым. Бірақ бюрократия көп болды, ал стартап экожүйесі біз үйренгеннен мүлдем басқаша жұмыс істеді. Ақырында, біз ол жақтан орын ала алмадық. Қайтып келген соң

g Қазақстанға келгенде, біз Astana Hub және Silkroad Innovation Hub басқаратын AlchemistX & Silicon Valley Residence бағдарламасына 2024 жылы қосылдық. Бағдарлама стартаптардың АҚШ нарығына енуіне көмектесуге арналған және біз үшін бұл нағыз бетбұрыс болды. Мен АҚШ-та турист ретінде төрт рет болдым, сондықтан мен нарықтың қаншалықты үлкен және пайдалы екенін түсіндім. Ондағы адамдардың жұмсайтын ақшасы бар және төлеуге дайын, бірақ бұл нарыққа кіру қиын. Біз өніміміздің қай жерде пайдалы болуы мүмкін екенін қарастыра бастадық. Мен жүк көлігі саласындағы бірнеше адамды білдім және олармен сөйлескеннен кейін біз Call2Action.ai үшін жаңа тауашаны байқадық: жүк тасымалдау компанияларына жүргізушілерді табуға көмектесу. — Сырттай қарағанда, мәселенің не екенін аңғару қиын. Жүк көлігі жүргізушісін табу неге қиын? — Үлкен суреттен бастайық. АҚШ-тың жүк тасымалы нарығының құны триллион доллардан аз және 580 000 компанияда тоғыз миллион адам, оның ішінде 3,5 миллион жүргізуші жұмыс істейді. Жүк көліктері барлық жүктердің 75%-ын тасымалдаса, қалған 25%-ын пойыздар мен ұшақтар құрайды. Жүк көлігі жүргізушілерінің жылдық айналымы шамамен 80-100% құрайды, яғни олардың көпшілігі жылына шамамен бір рет жұмыс ауыстырады. Сіз жеңдіңіз

Оларды LinkedIn сайтында немесе HeadHunter сияқты кез келген жерден таба алмайсыз және он адамның екеуінде түйіндеме болса, сіз бақыттысыз. Біз сөйлеген кезде жүк көлігі жүргізушілерін «табу қиын және жоғалту оңай» деп қалжыңдаймыз. Жалдаудың көпшілігі жеке байланыстар мен жолдамалар арқылы жүзеге асады. Кәдімгі әңгіме: біреу АҚШ-қа көшіп, 10-15 жыл жүргізуші болып жұмыс істеп, ақша жинап, бірнеше жүк көлігін жалға алып, өз компаниясын ашады. Мүмкін, олар жүргізушілерді өз елінен немесе аймағынан іздейді. Мысалы, Қазақстаннан біреу үйдегі туыстары мен достарына телефон соғып, АҚШ-та жүк көлігінің жүргізушісі болып жұмыс істеуге кім қызығушылық танытатынын сұрауы мүмкін. Бұл екі жаққа да жақсы жұмыс істейді: жалақы өте жақсы, жұмыс беруші мен жүргізушінің көзқарасы мен көзқарасы ұқсас және барлығы келісімге риза. Бірақ жақында жағдай өзгерді. АҚШ билігі АҚШ азаматтығы немесе жасыл картасы жоқ кез келген адам енді жүргізуші болып жұмыс істей алмайды деген заң енгізді. Олардың CDL, коммерциялық жүргізуші куәлігі жүк көлігі жүргізушілеріне қажет, жай ғана жаңартылмайды. Вальверденің бағалауы бойынша, жақын арада 250 000-ға жуық адам жұмысынан айырылады деп күтілуде, бұл бос орындардың бірдей санын білдіреді.

es ашылады. Ал жүк көліктері, ұшақтар сияқты, бос отыра алмайды. Олар жолда жүргенде ғана ақша табады. Трактор тіркемесі шамамен 200 000 доллар тұрады, сондықтан компаниялар оларды тікелей сатып алудың орнына жалға алады. Жүргізуші болмаса, иесі жалдау төлемдері мен сақтандырудан айына шамамен 5 000 доллар жоғалтады. Сондықтан жүк тасымалдау компаниялары бос орындарды тез толтырып, сол көліктерді қайтадан табыс табуы керек. — Бірақ драйверлер әлі де LinkedIn-де жоқ. Сонымен, сіз кандидаттарды нақты қалай тауып, оларды жұмыс берушілермен байланыстырасыз? — Call2Action.ai – клиент, бұл жағдайда жүк тасымалдаушы компания белгілеген критерийлер негізінде әлеуметтік желіде жүргізушілерді табатын платформа. Ол қажетті адамдарға жету үшін жоғары мақсатты жарнаманы пайдаланады. Жүргізуші хабарландыруды көріп, сауалнаманы толтырғаннан кейін, AI рекрутер мәліметтерді растау және бастапқы сұхбат жүргізу үшін байланысады. Жалдау процесі үш бөліктен тұрады және біз үшеуін де қамтимыз, бірақ біз ешқашан жалдаушыны циклден шығармаймыз. Біріншісі - драйверлерді табу. Екіншісі - кандидаттармен сұхбаттасу және қадағалау: қанша адам әңгімелесуден өтті және әрбір адам жұмысқа қабылдау шұңқырында қай жерде. Үшіншісі - әрбір кәстрөлді тексеру

күні: олардың қанша бұзушылықтары бар, оларға қатысты шағымдар бар ма, олар қандай да бір жазатайым оқиғаларды тудырды ма, олардың иммиграциялық және құжаттамалық мәртебесі қандай. Бұл тексерулер үшін біз лицензиясы бар үшінші тарап провайдерлерімен біріктіреміз. Бұл компаниялар заңды талаптарға сәйкес деректерді жинап, өңдейді және нәтижелерін өз қызметтері арқылы қайтарады. Біз Meta және Indeed.com сайттарының ресми серіктесіміз. Бұл бізге Meta экожүйесімен және басқа жарнама платформаларымен тереңірек интеграциялауға, ресми API интерфейстеріне қол жеткізуге және жарнамалық науқандарды жүргізу кезінде қауіпсіздіктің, тұрақтылықтың және өнімділіктің жоғары деңгейіне мүмкіндік береді. Басқа да осыған ұқсас қызметтермен келісіміміз бар. Call2Action.ai драйверлер үшін орталық хаб ретінде әрекет етеді. Алгоритмдерді, мақсатты жарнаманы және AI-ды пайдалана отырып, біз клиенттің талаптарына сәйкес келетін және әрбір науқанды белгілі бір аудиторияға бағыттайтын үміткерлерді табамыз. Бұл бізге CPL немесе тұтынушы құнын төмендетуге көмектеседі. 100 долларға клиент қазір 30-дан 100-ге дейін өтінішті қабылдай алады, бұрынғы 10-ға жуық. Сондай-ақ AI әрбір жүргізушіні тексереді, осылайша жарнамалар жүк тасымалдаушы компания үшін ең қолайлы аудиторияға көрсетіледі. Соңғы алты айда біз деректер жинадық

20 000 жүргізуші базасы. Бұл әлі үлкен емес, бірақ біз 100 000-ға жеткенде, Call2Action.ai АҚШ-тың жүк көлігі саласының HeadHunter екенін айта аламыз. Біз сондай-ақ жүк тасымалдау компанияларындағы жалдаушыларға көмектесеміз. Өнеркәсіптегі көптеген адамдар әлі де Excel бағдарламасына сенеді және CRM жүйелерін пайдаланбайды, дегенмен артықшылықтары анық: олар драйверлердің күйлерін, құжаттарын, бұзушылықтарын және орындалған жұмыстарын онлайн бақылай алады. Бұл да қауіпсіз. Басқа компанияға сіздің драйверлеріңізді ұстап алып, оларды браконьерлікпен аулау, бұл ақпараттың барлығы біреу USB флэш-дискісіне көшіруге болатын электрондық кестеде болғаннан гөрі қиынырақ. Біз үміткерлерді табудан бастап, олар барлық құжаттарға қол қойып, рульге отыруға дайын болғанға дейін жүргізушіні жалдау процесін басқарамыз. Процесс 72 сағатқа дейін созылуы мүмкін, бұл біздің ең жылдам расталған жағдай. Орташа алғанда, жұмысқа қабылдау мерзімі компанияның талаптарына, аймаққа және қолайлы кандидаттардың болуына байланысты. Бұл әдетте бірнеше күннен екі немесе үш аптаға дейін созылады. Біз жалдау құнын да төмендетеміз. Қазіргі уақытта саладағы компаниялар жалдау үшін шамамен 1000 доллар жұмсайды.

Call2Action.ai жазылымы 500 доллардан басталады, бұл екі-төрт драйверді жалдауға жеткілікті. Жарнама бюджеті бөлек төленеді. Мен тағы да атап өткім келеді: ChatGPT басқаларды алмастырмағаны сияқты, біз жалдаушыны ауыстырмаймыз. Біздің құрал драйверлерді табуды және жалдауды тезірек, оңайырақ және арзанырақ етеді. — Жүк тасымалдау компаниясы немесе рекрутингтік агенттік мақсатты өздері орнатып, AI көмекшісін қоса алады. Сонымен, сіздің өніміңіз оларға қандай құндылық береді? — Voice AI — өнімнің бір бөлігі ғана. Сондай-ақ оның айналасында бүкіл инфрақұрылымды, соның ішінде жарнамалық платформалармен, CRM және ATS жүйелерімен, телефониямен және кандидаттарды тексеру қызметтерімен біріктіру керек. Содан кейін жалдау шұңқырын автоматтандыру керек, АИ-ді CDL драйверлерін жалдау ерекшеліктерін түсінуге үйрету керек және он мыңдаған сұхбаттар мен нақты жалдау нәтижелеріне негізделген алгоритмдерді жетілдіруді жалғастыру керек. Нақты құндылық технологияның бір бөлігінен туындамайды. Бұл дұрыс кандидаттарды тарту және жылдам әрекет етуден бастап байланысты автоматтандыруға және уақыт өте келе жинаған деректерді пайдалануға дейін барлығының қалай бірге жұмыс істейтінінен туындайды. Осындай нәрсені салу

жай дауыстық AI құралын қосудан немесе мақсатты жарнамаларды іске қосудан әлдеқайда қиын. — Драйверлерді негізінен Instagram және Facebook арқылы табасыз. Бұл үміткер бір жерде жүргізуші екенін, CDL иелігін және жүк тасымалдау тәжірибесі бар екенін айтуы керек дегенді білдіре ме? Әйтпесе, олар жарнаманы қалай көреді? — Жүргізуші олардың жүргізуші екенін, қаншалықты тәжірибесі бар екенін, жасыл карта немесе АҚШ азаматтығына ие екендігін және ұзақ қашықтыққа жүруге дайын ба деген сұрақтарға жауап беретін қысқа сауалнамасы бар жарнаманы көреді. Содан кейін үміткер біздің жүйеге кіреді және бес-он минут ішінде AI жалдаушысы бірнеше қосымша сұрақтармен байланысады. Бұл олардың қайда тұратынын, не жүргізетінін, қандай тіркемені пайдаланатынын қамтитын қысқаша бастапқы сұхбат, өйткені әртүрлі жүктер әртүрлі тәжірибені қажет етеді және олардың ағылшын тілін қаншалықты жақсы меңгереді. Содан кейін Call2Action.ai үміткерлерді компания талаптарына сәйкес бағалайды және ең қолайлы драйверлерді ұсынады. - AI қателесуі мүмкін. Жүйенің күшті кандидатты елемеу қаупін қалай есептейсіз? — Иә, бірақ АИ үнемі үйренеді. Біз LLM-ді оқытамыз және жүйені жақсарту үшін нақты сұхбаттардың жазбаларын қолданамыз. Оның бар

Мен қазірдің өзінде 10 000-нан астам сұхбат жүргіздім, сондықтан Call2Action.ai жүргізушілердің қалай сөйлейтінін түсінуге және әңгіме контекстін бақылауға өте жақсы болды. — АҚШ-тағы алғашқы клиенттеріңізді қалай таптыңыз? — Олар дәстүрлі жарнама арқылы келген жоқ. Алғашқы күндері мен жүк тасымалдау компанияларының иелерімен бір-бірлеп сөйлестім, саладағы адамдармен кездестім, салалық іс-шараларға бардым, жолдамалар сұрадым және ондаған демонстрацияларды жеке өзім жүргіздім. Ең үлкен қиындық олардың сенімін ақтау болды. АҚШ-тың жүк тасымалдаушы компаниясы AI қолданатындықтан өнімді сатып алмақ емес. Иелері бұл нақты мәселені шешетінін, қанша драйверді әкеле алатынын, жалдау шұңқырына қаншалықты жылдам кіретінін және компания қанша ақша үнемдейтінін білгісі келеді. Сондықтан біз хабарламаны қарапайым етіп қалдырдық. Біз оларға драйверлерді тезірек табуға, бірінші сұхбатты автоматты түрде жүргізуге, перспективалы үміткерлердің жоғалып кетпеуіне және жалдау процесін бір жерде сақтауға көмектесе аламыз. Біз шынымен бағдарламалық жасақтаманы сатпадық. Біз бос тұрған жүк көліктерін азайып, жүргізушілер жалдаудың арзан әдісін саттық. Бұл бірінші сатылымдар әсіресе маңызды болды, өйткені олар бізге тұтынушылардың өз проблемалары туралы қалай сөйлесетінін үйретті. Әр әңгімеден кейін біз өзгереміз

Өнім, ұсыныс немесе AI сұраған сұрақтар болсын. АҚШ нарығы тұтынушыларға шын мәнінде не қажет екенін және негізін қалаушының басынан өткен нәрсені тез көрсетеді. — Қандай қиындықтарға тап болдыңыз? — Бірінші қиындықтардың бірі – Қазақстаннан шыққан белгісіз стартап болғанымыз. АҚШ-та сіздің ішкі нарықта қаншалықты табысты болғаныңызға ешкім мән бермейді. Сіз нөлден бастайсыз, ешқандай беделсіз, байланыссыз және танымал брендсіз. Екінші мәселе салаға тереңірек ену болды. АҚШ-тың жүк тасымалының өз тілі, процестері, ережелері және ондаған әртүрлі жүргізушілер мен жүк түрлері бар. Ие-оператор мен компания жүргізушісі арасындағы айырмашылықты, әртүрлі тіркеме түрлерін және жүргізуші неге бір компанияға сәйкес келетінін, бірақ басқа емес екенін түсінбейінше, клиенттер сізді байыппен қабылдамайды. Үшінші қиындық қателіктердің қымбатқа түсуі болды. Жалақы, даму, маркетинг және сату АҚШ-та көп тұрады. Егер сіздің өніміңіз нарыққа шын мәнінде қажет нәрсеге сәйкес келмесе, сіз ақшаны өте тез жағасыз. Біз тұтынушылармен сөйлесуді жалғастырып, жылдам өзгертулер енгізуге және нақты құнды жасамайтын мүмкіндіктерді алып тастауға тура келді. Бірақ бұл w

мүлдем тұрарлық. Кішігірім нарықта сіз тиімді жергілікті бизнес құра аласыз, бірақ жаһандық ауқымы бар компанияны құру әлдеқайда қиын. АҚШ-та тұтынушылар шешім нақты, өлшенетін нәтиже бергенде төлеуге дайын. Менің ойымша, алдымен басқа елде үлкен өнімді жасап, содан кейін оны АҚШ-қа әкелу оңай емес еді. Көп жағдайда АҚШ нарығына шығу бәрібір нөлден бастауды білдіреді. Клиенттер әртүрлі, бәсекелестік қиынырақ, сату үлгісі де, күтулері де мүлдем басқа. Үлкен компанияны құрғыңыз келетін нарыққа мүмкіндігінше ертерек кіргеніңіз дұрыс. Бұл қиынырақ, қымбатырақ және ақыл-ой тұрғысынан әлдеқайда қатал, бірақ бұл жерде біз бұрын жетіспейтін кері байланыс, жылдамдық және амбиция деңгейін алдық. — Өніміңіз қанша тұрады, бағасы неге байланысты? — Біздің стандартты пакеттер айына 500 доллардан 2000 долларға дейін жетеді. Ірі клиенттер келіссөздер кезінде келісетін реттелетін шарттарды алады. Кейбір компаниялар айына 5000 доллар төлейді. Пакеттердің арасындағы айырмашылық компания қанша адамды жалдайтынына, клиенттің қаншалықты үлкен екеніне және олардың қандай проблемаларына байланысты

шешуіміз керек. Кейбір клиенттердің есептік жазбасында ештеңе реттелмеген, ал басқаларына олардың мақсаттылығына бірнеше түзетулер ғана қажет. — Өткен айдан бері, иә. Біздің MRR қазір шамамен 50 000 долларды құрайды. Бізде 100-ден астам клиенттер бар, олардың көпшілігінде шамамен 50 жүк көлігі бар, ал Call2Action.ai командасында шамамен 12 адам бар. — Компания бұрынғы кәсіптеріңізден жинақталған қаражат есебінен қаржыландырылады ма, әлде инвестиция тарттыңыз ба? — 2024 және 2025 жылдары мен компанияға 120 000 долларға жуық ақша салдым. Тіпті көлігімді сатуға тура келді. 2025 жылдың соңында біз 6 миллион долларлық бағамен 500 000 долларлық тұқым алдындағы раундты жаптық. Өзбекстан мен АҚШ-тағы періште инвесторлардың қосымша инвестициясымен MOST Ventures раундты басқарды. Біз қыркүйекте тағы бір қаржыландыру раундына дайындалып жатырмыз және 4–5 миллион доллар жинауды жоспарлап отырмыз. Бізде қазірдің өзінде бірнеше алдын ала инвестициялық міндеттемелер бар. — Сіз АҚШ-тан келген инвесторларды айттыңыз. Келіссөздер қандай болды және олар нені іздейді? — Олар біздің алдыңғы раундымызға қатысты, біз де келесі айналымға АҚШ инвесторларын тартуды жоспарлап отырмыз. Бұл әңгімелер сандарға негізделген. Инвесторлар әдетте идеяның өзіне аз қызығушылық танытады және дәлелдеуге көбірек қызығушылық танытады

бизнесте қазірдің өзінде жұмыс істейді, соның ішінде кірістің өсуі, тұтынушыларды ұстап тұру, сатып алу шығындары, нарық көлемі, команда және құрылтайшының жылдам орындау қабілеті. Инвесторлар құрылтайшының нарықты қаншалықты жақсы түсінетініне де мұқият қарайды. Жүк тасымалдау нарығы үлкен деп айту жеткіліксіз. Сатып алу туралы шешімді кім қабылдайтынын, сату циклі қанша уақытқа созылатынын, тұтынушылар неліктен қалатынын, неліктен кетуі мүмкін екенін және компанияның он есе өсуді қалай жоспарлап отырғанын түсіндіру керек. Тағы бір маңызды айырмашылық, американдық инвесторлар көбінесе өнімге бүгінгі күндегідей қарайды және негізін қалаушының көзқарасының ауқымын бағалайды. Олар үшін жүк тасымалдау түпкілікті мақсат емес, әлдеқайда үлкен платформаны құруға болатын бірінші нарық болуы керек. Сондықтан біз жүк көлігі жүргізушілерінен бастайтынымызды түсіндіреміз, бірақ болашақта біз басқа да көгілдір рөлдерге жалдауды автоматтандырғымыз келеді. Күтулер өте талапшыл. Инвесторлар мөлдір сандарды, жылдам жауаптарды, барлық тиісті ақпарат сақталатын жақсы дайындалған деректер бөлмесін және тәуекелдерді нақты түсінуді қалайды. Олар құнсыздану, маржа, бәсекелестер және компанияның құқықтық құрылымы туралы ондаған сұрақтар қоюы мүмкін. Бұл пайдалы процесс

өйткені сол әңгімелерден кейін сіз өз ісіңізді жақсырақ түсіне бастайсыз. — Өнеркәсіпте жүргізушілерден басқа да көптеген рөлдер бар, соның ішінде механиктер, жүк тиеушілер және қойма жұмысшылары. Сіз сол рөлдерге жалдауды кеңейтуді жоспарлап отырсыз ба? — Жүк тасымалдау – біздің кіретін жеріміз ғана. Менің ойымша, біз саланың ең ауыр нүктесін анықтадық және біз көк жағалы қызметкерлер үшін HeadHunter болғымыз келеді. Адамдарды бір үйден немесе кеңседен екінші үйге көшіруге көмектесетін жылжымалы индустрияда біздің клиенттеріміз бар. Басқа әлеуетті тауашалар Amazon және Walmart сияқты компаниялардағы құрылыс және қойма операцияларын қамтиды. Бұл кәсіпорындар әрқашан сенімді жұмысшыларды қажет етеді және оларды табу оңай емес. — Басқа нарықтарға да шығуды ойлайсыз ба? — Біз Канада мен Мексикаға кеңейтуді қарастырып жатырмыз. Нарықтар АҚШ-қа ұқсайды, үлкен аумақтары бар және автомобильмен тасымалданатын жүктер көп. Бұл 2027 жылдың соңына қарай орын алуы әбден мүмкін. — Компанияның дамуын қалай елестетесіз? Сіз оның тәуелсіз болғанын қалайсыз ба немесе оны Amazon немесе Walmart сияқты алпауытқа сатуды ойлайсыз ба? — Табысты құрылтайшы санмен өлшенеді

олар қол жеткізген шығу жолдары, және бізде бұл үшін жоспар бар. Бұл жақын арада болмайды. Төрт-бес жыл жақсы нәтиже болар еді. Мен Workday, Deel, Rippling немесе Indeed сияқты ірі HR технологиялық компаниясы немесе USPS, Uber Freight немесе DHL сияқты логистика және жүк тасымалдау саласының компаниясы бізге қызығушылық танытады деп күтемін. Олар біздің шешімімізді алып, оны өздерінің экожүйелеріне біріктіре алады. — Егер сіз Call2Action.ai-ді нөлден бастасаңыз, нені басқаша істер едіңіз? — Мен АҚШ сияқты жаһандық нарықтарға тезірек барар едім. Мен Қазақстанда табысты стартап құрып, оны бүкіл әлемге оңай алып кетуге болады деген идеяны шынымен де сатып алмаймын. Шындығында, әрбір жаңа ел бәрібір нөлден бастауды білдіреді.