Мемлекет, жұмыс берушілер мен кәсіподақтар еңбек әлемінде АИ қолдану принциптерін келіседі

Астанада «Цифрлық еңбек және жасанды интеллект» халықаралық форумы өтті. Форум барысында мемлекет, жұмыс берушілер мен кәсіподақтар өкілдері «Алгоритмдік бақылау, кәсіподақтардың рөлі, бизнестің жауапкершілігі» атты Астана үшжақты декларациясына қол қойды. Құжатта әлеуметтік серіктестердің жұмыс әлемінде цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект енгізу бойынша келісілген тәсілдері көрсетілген. Адами капиталды дамытуға, еңбек құқықтарын қорғауға және қызметкерлерге қатысты шешімдер қабылдаудағы адам рөлін сақтауға басты назар аударылады. «Цифрлық еңбек және жасанды интеллект» халықаралық форумы мемлекеттік органдардың, кәсіподақтардың, жұмыс берушілердің, халықаралық ұйымдардың және сарапшылық қауымдастықтың өкілдерін жинады. Қатысушылар жасанды интеллекттің жұмысқа орналасу мен кәсіби дағдыларға әсері, еңбек құқықтарын қорғау, кадрларды қайта даярлау, платформалық экономиканы дамыту және жаңа технологияларды қауіпсіз енгізу мәселелерін талқылады. Форумға Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бірінші вице-министрі Ербол Тұяқбаев пен вице-министр Бақтияр Жазықпаев қатысты. "Жасанды интеллект құралдар мен жұмысты ұйымдастыруды өзгерте алады, ал адамдар технологиялық трансформацияның орталығында қалуы керек. Жаңа технологиялардың дамуы адами капиталды дамытумен, жұмыс орындарының сапасы мен қауіпсіздігін арттырумен, сондай-ақ жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін кеңейтумен қатар жүруі керек", - деді Ербол Тұяқбаев. Панельдік сессия барысында вице-министр Бақтияр Жазықпаев еңбек саласына цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект енгізу бойынша министрліктің практикалық шешімдерімен таныстырды. Негізгі тәсіл – дәстүрлі электронды қызметтерден қолда бар деректер негізінде азаматтардың қажеттіліктерін анықтауға және оларға тиісті шешімдерді ұсынуға мүмкіндік беретін интеллектуалды және белсенді қызметтерге көшу. Бұл тәсіл «Еңбек» экожүйесіне ендіріліп жатыр. Онда жұмыс істейтін AI көмекшісі «Айдана» азаматтармен 61 мыңнан астам диалог жүргізген, ал өтініштердің 77 пайызы оператордың қатысуынсыз шешілген. Адамның кәсібін, тәжірибесі мен біліктілігін ескере отырып, бос жұмыс орындарын автоматты түрде таңдайтын цифрлық жұмыспен қамту қызметі де әзірленуде. Пилоттық жоба аясында Маңғыстау және Павлодар облыстарында екі ай ішінде азаматтарға 60 мыңға жуық жеке ұсыныс жіберілді, жүйенің ұсыныстары негізінде 3 мыңнан астам адам жұмысқа орналасты. Жасанды интеллект мамандардың тиімділігін арттыру үшін де қолданылады. AI конфигураторы 150-ден астам көздерден алынған деректерді талдайды және кәсіби стандарт жобасын шамамен үш айдың орнына 3-5 күнде жасауға мүмкіндік береді. Жаңа құралды пайдалана отырып, қазірдің өзінде 100 кәсіби стандарт жобасы дайындалды. Бұл жағдайда сараптамалық бағалау және түпкілікті шешім адамда қалады. Цифрлық технологияларды қолданудың тағы бір саласы – еңбек құқықтарының бұзылуының және өндірістік жарақат алудың алдын алу. Жасанды интеллект тексерулер, бұзушылықтар және кәсіби тәуекелдер туралы ақпаратты талдайды. Еңбек тәуекелі картасы бүгінде 23 индикатор бойынша 99,5 мың кәсіпорынды қамтиды және бұзушылықтар немесе әлеуметтік және еңбек жанжалдарының туындау қаупі жоғары ұйымдарды ерте анықтауға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта 2,4 мыңға жуық осындай кәсіпорын анықталды. Форум барысында алгоритмдік басқару және жұмысшылардың құқықтарын қорғау, автоматтандырудың жұмыспен қамтуға әсері, кадрларды қайта даярлау, платформалық экономиканы дамыту және еңбек әлемінде жасанды интеллектті пайдалануды реттеудің халықаралық тәсілдері де талқыланды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек әлемінде жасанды интеллектті қолдану адамдарға практикалық нәтижелерге – жұмысты тез табуға, қажетті мемлекеттік қызметті алу мүмкіндігіне, әкімшілік процедураларды қысқартуға және еңбек құқықтарының бұзылу қаупін уақтылы анықтауға бағытталуы керек деп атап өтеді. Бұл ретте азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қозғайтын шешімдер адамның қатысуымен қабылдануы тиіс.