"Доктор, біз ИИ-дан сұрадық". Қазақстандықтар өзінің денсаулығына қалай қарастырып жатқанын өзгертеді

Қазақстандықтардың 94% өз-өзін дәрiлеуге жаттасады, 15% оның оңсыз салдарларымен кездесті. Ел халқының көпшілігі денсаулық сақтау жүйесінен қанағаттанбайды, бірақ жасанды интеллектке сенім тез дамып жатыр. Алматыда адамдардың денсаулыққа қатынасы мен денсаулық сақтау саласындағы өзгерістерге арналған халықаралық зерттеу Health Report 2026 нәтижелері ұсынылды. Бүгінгі күннің негізгі трендтерінің бірі жасанды интеллекттің рекордтік пайдалануы болды. Денсаулық мәселелері бойынша 71% қазақстандықтар оған жүгінеді, ал 20 елдің қатысушыларының орташа көрсеткіші 55% болды. Қазақстан медициналық кеңесулерде ИИ-ді қолдануға дайындық бойынша басым орнына ие. Ел халқының 74% кем дегенде кейбір жағдайларда мұндай мүмкіндікті қарастыруға келіседі. Бірақ жоғары технологиялық ашықтандыру дәрігерден бас тартуды білдірмейді. Қазақстандықтардың көпшілігі ИИ-ні дәрігер маманның ауыстырыламасыз көмекшісі ретінде қарастырады, бірақ оның орнына коймайды.

"Қазақстанда отандық денсаулық сақтау жүйесіне қанағаттану откен жылға салыстырғанда 36-дан 43%ға дейін артты. Бұл көрсеткіш зерттеуге қатысқан барлық елдердің орташасынан төмен. Жүйе жұмысынан тек 2% сұранылғандар толық қанағаттанды, ал дегенмен аяусыз қанағаттанбағандар амақтес әрбір оншыны құрайды. Сұранылғандардың 69% медициналық ақпарат ағынында бағыт табудың қиын екенін мойындады", – дегенде «STADA Қазақстан» генералық директоры Наталья Гарипова зерттеу нәтижелерінен кейбірларын хабарлады.

ИИ келе жатыр Қазақстанда жасанды интеллектті тек жас ұрпақ өкілдері ғана пайдаланатын технология деп атау мүмкін емес. Денсаулық мәселелері бойынша 35 жастан кем 79% қазақстандықтар мен 35-54 жас аралығындағы адамдардың 71% оған жүгінеді. Үлкен жас тобындағы нәтиже таң қалдырады. Онымен, 55 жастан асқан қазақстандықтардың 61% ИИ-ді пайдаланады. Жасанды интеллект тек денсаулық туралы жалпы ақпаратты іздеу ғана емес, басқа мақсаттар үшін де қолданылады.

"Мен кәсіп бойынша дәрігермін және адамдар өзінің денсаулығына қалай қарастырып жатқанын қалай тез өзгертіп жатқанын көремін. Бұрын біз денсаулық туралы сұрақтарға жауаптарды интернеттен іздейдік, бүгін де көбірек оларды жасанды интеллектке қоямыз. Қазақстандықтар диагнозы жақсы түсіну, аурулардың профилактикасы, өмір салты, тамақтану және дене шынықтыру бойынша ұсыныстар алу, дәрігерге барғаннан кейін екінші пікір алу мақсатында ИИ-ді қолданады. Әр бесінші қазақстандық дәрігерге барғанша тікелей ИИ-ге жүгінеді. Қазақстандықтардың жартысынан кем емес бөлігі ИИ-нің дәрігерге жекелеген дәрiлеу жоспарын түзетуде және бейімдеуде көмектесуін қалайды. Бірақ мұндай жоспарды жасанды интеллектке толық сенімді ғана 7% ел халқы дайын", – дегенде Наталья Гарипова.

Грипп дәрiленеді, скринингке бармаймыз Дәрігерлер 94% қазақстандықтардың уақыт-ұақыт өз-өзін дәрiлеуге жаттатынына шді қайғылынып жатыр. Ең көбінесе олар жұмыртқа ауруы, грипп, начар ауырқулар мен асық-төмек дағдыларын дәрiлеуде дәрігер рөлін ойнайды. Өз әрекеттерін олар жинақталған өмір тәжірибесімен және қай дәрі оларға көмектесетінін білумен негіздейді. Қазақстандықтардың 41% дәрігерді ұзақ уақыт күтуден қорқатыны немесе ақша үнемдеу мақсатында өз-өзін дәрiлеуге жаттасады. Қазақстан азаматтарының жартысынан астамы оларға қолжетімді тегін профилактикалық зерттеп-қараулардан ешқайсысын өткемейді (сауалнамаға қатысқан елдер бойынша орташа көрсеткіш 33% құрайды). Соңымен осы көрсеткіштермен де скринингке бармайтын қазақстандықтар үлесі зерттеуге қатысқан елдердің орташасынан елеулі артық. Сол уақытта қазақстандықтар профилактиканың құндылығын мойындайды. Сұранылғандардың үлкен бөлігі мойындады: егер оларда айына қосымша 100 евро пайда болса және оны тек денсаулыққа ғана жұмсауға рұқсат етілсе, олар оны профилактикалық іс-шараларға бағыттайды.

ИІ-ден күтулер және байланыстыру құндылығы Қазақстандықтар медицина болашағын жасанды интеллектте көреді және оның аналитикалық және көмекші тапсырмаларда, аурушының күйін мониторингтеуде және дәрілерді таңдауда жоғары потенциалы бар деп белгілейді. Ел халқы жақын 10 жыл ішінде ИИ-нің жалпы практика дәрігерінен жақсырақ нақты уақыт режимінде хроникалық аурулардың барысын бақылауы, ауруларды диагностикалауы, дәрілерді қабылдау кестесін басқаруы, сирек кездесетін ауруларды анықтауы, жекелеген дәрiлеу бойынша ұсыныстар беруі мүмкін деп есептейді. Әр оншы сұранылған болжамды болашақта ИИ-нің операция жүргізуде жарраһтан артық болатынын сенді. Бірақ қазақстандықтардың ИИ-ге үлкен сенімін туғыздыру әлі ерте. Тек 7% сұранылған өз дәрiлеу жоспарын жасанды интеллектке толық тапсыруға дайын. Ауру кезінде ИИ-ні тек бір консультант ретінде пайдаланудың ең танымал кәтері ретінде олар "қате диагноздар" деп атады. Қазақстанда дәрігерлермен жеке байланысқа сұраныс әлі де сақталады. Сұранылғандардың тек 28% дәрігерлердің онлайн-кеңесулерін қалайды. Бірақ дәрілерді сатып алуда форматтар арасындағы айырмашалық аздап көрінеді: 36% онлайн сатып алуды, 42% дәріханаларды келуді таңдайды. Қазақстандықтар фармацевттерден кеңесу алуда...