Қазақстандықтардың нейрондық желілерге деген көзқарасы бүгінде қызығушылықты, сенімділікті және сақтықты біріктіреді. Жасанды интеллект қазіргі заманның негізгі факторларының біріне тез айналуда. Мемлекеттер мамандандырылған департаменттер құруда және AI реттеу стратегияларын әзірлеуде, бизнес жұмыс істеу тәсілдерін өзгертуде және кадрлық саясатты қайта қарауда, ал жаһандық қоғамдастық жаңа технологияларды таңдайды және сонымен бірге олардың салдарынан қорқады. Негізгі қорқыныштардың бірі нейрондық желілердің дамуына байланысты жұмысты жоғалту болып табылады. Бүгінгі күні адамдар үшін жасанды интеллект дегеніміз не - көмекші, құрал, бәсекелес немесе қауіп? Бұл сұраққа тек технология мамандары ғана емес, қоғамдық пікірді зерттеушілер де жауап іздеп жатыр. Талдау 61 елдегі 60 мыңнан астам респондентті қамтыған Gallup International халықаралық сауалнамасының деректеріне негізделген. Зерттеудің Қазақстандағы операторы BISAM Central Asia әлеуметтік және маркетингтік зерттеулер орталығы болды. Сонымен қатар, 2025 жылдың желтоқсан айында орталық Қазақстанда қала тұрғындары арасында өзіндік зерттеу жүргізді. Сауалнамаға 1043 респондент қатысты, деп хабарлайды Zakon.kz. Халықаралық зерттеуде
Респонденттерге: «Жасанды интеллект сіздің жұмысыңыздың құнына түсуі мүмкін деп алаңдайсыз ба?» деп сұрады. Жауаптар сарапшылар болжамды түрде «AI қорқыныш индексі» деп аталатын көрсеткішке біріктірілді. Жалпы алғанда, барлық елдерде жасанды интеллектке алаңдайтындар саны оны елеулі қауіп деп санамайтындарға қарағанда аз болды. Осылайша, респонденттердің 36% -ы мүмкін болатын жұмыс орнын жоғалтудан қатты немесе біршама қорқатындарын мойындады, ал 46% -ы бұл туралы қатты алаңдамайтынын айтты. Нәтижесінде жалпы жаһандық «AI қорқыныш индексі» теріс болып шықты – минус 10%. Қатысушылардың тағы 14%-ы жұмыссыз болса, 4%-ы жауап беруге қиналған. 61 елдің әрқайсысы үшін индекс мәндерін егжей-тегжейлі қарастырмай-ақ, теріс мәндер, яғни аз алаңдаушылық, ең алдымен, экономикалық және технологиялық жағынан дамыған елдерге тән екенін атап өткен жөн. Сарапшылар алаңдаушылықтың ең жоғары деңгейі негізінен өмір сүру деңгейі төмен, технологиялық дамуы әлсіз және саяси тұрақсыздықтың кезеңді көріністері бар елдерге тән екенін атап өтті. Үндістанды белгілі бір дәрежеде ерекшелік деп санауға болады. Плен бойынша
Рейтинг құрастырушылардың айтуынша, мұндай елдерде адамдар негізінен жұмысынан айырылып қалудан көбірек қорқады, ал жасанды интеллекттің дамуы бар қорқынышты күшейтеді. Қарама-қарсы топта AI-ға неғұрлым еркін көзқарасы бар мемлекеттер бар. Бұл негізінен технологиялық дамудың жоғары деңгейімен, экономикалық дамуымен және әлеуметтік өзгерістерді неғұрлым ұстамды қабылдауымен ерекшеленетін Солтүстік Еуропа елдері. Сараптама авторлары Қазақстанның жасанды интеллектке салыстырмалы түрде сабырлы көзқараспен қарайтын елдердің қатарында болуы кездейсоқ емес деп санайды. Сарапшылар елдің цифрландыру деңгейінің жоғары болуын факторлардың бірі деп атайды. Зерттеуде Қазақстанның соңғы жылдары цифрлық қызмет көрсету саласында айтарлықтай жетістіктерге жеткені атап көрсетілген. Атап айтқанда, біз банктік интернет-технологиялар мен цифрлық мемлекеттік қызметтер туралы айтып отырмыз. Өздерінің қолайлылық деңгейі мен тиімділігі жағынан бұл ел, сарапшылардың пікірінше, Еуропаның көптеген елдерінен алда. Сонымен қатар, BISAM зерттеуі Қазақстан тұрғындарының күнделікті өмірде жасанды интеллектпен белсенді түрде әрекеттесетінін көрсетті. Зерттеуге сәйкес, Қазақстанда жасанды интеллектке деген көзқарас жалпы оңды күйінде қалып отыр. Қабаттар дерлік
Респонденттердің басым бөлігі – 47,3% – AI қолдану қоғам мен экономикаға зияннан гөрі көп пайда әкеледі деп санайды. Қарама-қарсы пікірді респонденттердің 18,9% құрайды. Бұл ретте сауалнамаға қатысушылардың үштен бірінен астамы осы мәселе бойынша әлі нақты ұстаным қалыптастыра алған жоқ. Зерттеу авторлары AI-ның одан әрі таралуы және жаңа әлеуметтік салдарлардың пайда болуы қоғамдық көңіл-күйді өзгертуі мүмкін деп санайды. Сауалнама сонымен қатар жасанды интеллект технологияларының күнделікті өмірге енуінің жоғары деңгейін көрсетті. Түрлі AI бағдарламалары мен қосымшаларын респонденттердің 63,9%-ы пайдаланады. Көбінесе қазақстандықтар ақпарат іздеу үшін жасанды интеллектке жүгінеді – бұл опцияны AI қолданушылардың 81,8 пайызы таңдаған. Дегенмен, бұл технология қолданылатын тапсырмалар ауқымы бірте-бірте кеңейіп келеді. Жасанды интеллектті әлі пайдаланбайтындардың арасында, яғни жартысына жуығы (48,4%) респонденттер оның қажеттілігін көрмейтіндерін айтты. Тағы 15,8 пайызы AI не екенін және оны қалай пайдалану керектігін білмейтінін мойындады, ал 7 пайызы тиісті технологияларға қол жеткізе алмайтынын айтты. Сонымен қатар, респонденттердің арасында сенімсіздікке байланысты AI-ны түбегейлі пайдаланбайтындар да болды
оған. Осылайша, респонденттердің 27,6% өз дағдыларын жоғалтқысы келмейтінін және тапсырмаларды өз бетінше орындауды қалайтынын айтты. Тағы 24,2% оны пайдалану қауіпті деп санайды және жеке деректердің ағып кетуінен қорқады. Сонымен қатар, зерттеуге қатысушылардың 19,1%-ы жасанды интеллект шығарған нәтижелерге сенбейді, оларды ықтимал сенімсіз деп санайды. Зерттеу авторлары қазақстандықтардың нейрондық желілерге деген көзқарасы бүгінде қызығушылықты, сенімділікті және сақтықты біріктіреді деген қорытындыға келді. Олардың күнделікті өмірге енуінің жоғары деңгейіне және салыстырмалы түрде оң қабылдауға қарамастан, қоғамда АИ-нің одан әрі дамуына әлі де күмән мен алаңдаушылық бар. Зерттеушілердің пікірінше, жасанды интеллекттің қарқынды дамуы мен жүзеге асырылуының қазіргі кезеңінде мұндай реакция әбден табиғи көрінеді. Естеріңізге сала кетейік, 2026 жылдың 9 қазанында Алматыда кеңседен елге дейін смарт инфрақұрылымға арналған PROFIT Infrastructure Day конференциясы өтеді. Kaspi Gold енді Apple Pay жүйесінде Қазақстанның IT қызметтері нарығы Huawei Watch Fit 5 Pro екі есеге дерлік өсті: үлкен қаладағы күйзеліс пен күйзелісті басқаруға арналған премиум гаджет Excel-ден цифрлық және AI кәсіпорнына дейін: орташа сияқты
Қазақстанның бизнесі біртұтас SAP экожүйесін құру үшін Алла Зацепилова, «Береке Банк»: клиенттерге қызмет көрсетуде цифрлық теңгерім үшін Әсел Марченко, ҚР Ұлттық Банкінің NPK: біз цифрлық инфрақұрылымды қайта-қайта дамытып жатырмыз Цифрлық корольдер: Евгений Щербинин Болат Башеев: біз Kaspi фильмінің трансформациялануының жалпы серіктесі болмай тұрып, біз технологияларды талқылауды бастадық. Джеки Чан Элкормен бірге «Құдайдың қару-жарағы: Ультиматум» фильмінің авторы Anthropic авторлық сатушысы болды.
