Қазақстанда мектептерде жасанды интеллектті пайдалану ережелері ресми түрде белгіленді. Жаңа стандарт оқушылар қандай жағдайларда тапсырмаларды орындау кезінде ЗИ-ға жүгіне алатынын, педагог қандай шектеулерді сақтау керектігін және неліктен нейрондық желі оқушының тәуелсіз оқу және ойлау қызметін алмастыра алмайтынын айқындайды, деп хабарлайды inbusiness.kz PRG.Zanger-ге сілтеме жасап.
Орта білім беру ұйымдарында ЗИ-ны қолдану стандартты ҚР Білім беру министрлігінің 2026 жылғы 28 қыркүйектегі № 283-НҚ нұсқамасымен бекітті.
Хужатқа сәйкес жасанды интеллект, алдымен, көмекші құрал ретінде қарастырылады. Оның қолданылуы оқу мақсаттарына, оқушының жасына және білім деңгейіне сәйкес келуі керек. Бұл ретте нейрондық желі не педагогты, не оқушының өзін-өзі жұмысын алмастырмауы керек. Егер оқушы тапсырманы дайындау кезінде ЗИ-ды пайдаланса, оның көмегімен қалыптасқан нәтиже дәлдігіне тексерілуі тиіс.
Стандарттың негізгі ережелердің бірі — оқу тапсырмаларын орындаудың үш режимін енгізу болды. Педагог әрбір нақты жағдайда қай вариант қолданылатынын дербес белгілейді: тәуелсіз орындау; ЗИ-ның шектеулі қолданылуы; ЗИ-ның рұқсат етілген қолданылуы.
Тәуелсіз орындау режимінде оқушы жасанды интеллектті пайдалана алмайды. Шектеулі қолдану педагог белгілеген белгілі бір шеңберде ғана ЗИ-ды пайдалануды көздейді. Рұқсат етілген қолдануда нейрондық желілер босаңырақ пайдаланылуы мүмкін, бірақ бұл орындалған жұмыстың мазмұнына және сапасына қойылатын талаптарды жоймайды.
Стандартта ЗИ пайдалану туралы хабардар ету талабы бөлек көзделген. Егер оқушы тапсырманы орындау кезінде нейрондық желіге жүгінсе, ол бұл туралы хабарлауы тиіс. Бұл ретте оқушыдан ЗИ- құралымен өзара әрекеттесудің толық тарихын беруді талап етуге болмайды. Сондай-ақ, оқу жұмысының мазмұнының қандай үлесі жасанды интеллект көмегімен жасалғанын анықтау талабы да рұқсат етілмейді. Солайша, ЗИ пайдалану фактісі жұмыс дұрыс орындалмаған деп автоматты түрде есептелуге тиіс емес. Маңызды нәрсе — педагог белгілеген режимі сақтау және оқу мақсаттарына жету.
Бастауыш білім беру үшін арнаулы ережелер көзделген. Бұл кезеңде ЗИ тек педагог бақылауымен ғана пайдаланылуы мүмкін және негізгі дағдыларды қалыптастыруды алмастырмауы керек. Бұл, алдымен, оқу, жазу, есептеу, ауызша және жазбаша тіл, сондай-ақ тәуелсіз ойлауға қатысты. Яғни, бастауыш мектепте нейрондық желілерді қолдану бала өзін-өзі негізгі оқу дағдыларын меңгеру орынına дайын жауап алатын жағдайға әкеп соқпауы керек.
Жаңа ережелер педагогтардың өзінің жұмысына да қолданылады. Мұғалімге оқу нәтижелерін бағалау кезінде ЗИ-ды қолдануға рұқсат берілген. Атап айтқанда, жасанды интеллект оқушылардың типтік қателерін анықтау, кері байланыс дайындау және ұсыныстар қалыптастыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл ретте соңғы педагогикалық бағалау толығымен жасанды интеллектке берілмейді. Нейрондық желі мұғалімге ақпаратты өңдеуде және оқушылардың білімдеріндегі мәселелі жерлерді тезірек анықтауда көмектесетін құрал ретінде қарастырылады.
Стандартты енгізу мектепте нейрондық желілерді қолдануға жүйелі подходты фактімен бекітеді. ЗИ-ны толық тыйым салу немесе бақыламастан қолдану орынına тапсырманың сипатына, оқушының жасына және білім беру мақсаттарына байланысты әртүрлі режимдер белгіленеді. Хужаттың негізгі принципі — жасанды интеллект оқу süрін көмектесуі керек, бірақ мұғалімді және оқушыны алмастырмауы керек. Алынған ақпараттың дәлдігі мен орындалған тапсырманың белгіленген талаптарға сәйкестігі үшін жауапкершілік білім беру süрін қатысушыларында қалады.
Балалар Астанадағы мектептің киіммен қамтамасыз ету бөлмесіне жапысып қалды ТЕЛЕГРАМДА БІЗДІ ҚОСЫЛЫҢЫЗ Жаңалықтарды біріншілерден біліңіз
